Sloka & Translation

[Khara gets angry seeing mutilated Surpanakha --Surpanakha's description of Rama and Lakshmana to Khara-- Khara sends fourteen demons to attack Rama.]

താം തഥാ പതിതാം ദൃഷ്ട്വാ വിരൂപാം ശോണിതോക്ഷിതാമ്.

ഭഗിനീം ക്രോധസന്തപ്തഃ ഖരഃ പപ്രച്ഛ രാക്ഷസഃ৷৷3.19.1৷৷


തഥാ in that way, പതിതാമ് fallen down, വിരൂപാമ് disfigured, ശോണിതോക്ഷിതാമ് drenched in blood, താം ഭഗിനീമ് that sister, ദൃഷ്ട്വാ on seeing, രാക്ഷസഃ demons, ഖരഃ Khara, ക്രോധസന്തപ്തഃ burning with anger, പപ്രച്ഛ enquired.

Burning with anger to see his sister fallen down disfigured and drenched in blood, Khara enquired:
ഉത്തിഷ്ഠ താവദാഖ്യാഹി പ്രമോഹം ജഹി സമ്ഭ്രമമ്.

വ്യക്തമാഖ്യാഹി കേന ത്വമേവം രൂപാ വിരൂപിതാ৷৷3.19.2৷৷


ഉത്തിഷ്ഠ get up, ആഖ്യാഹി താവത് you may speak, പ്രമോഹമ് delusion, സമ്ഭ്രമമ് confusion, ജഹി give up, ത്വമ് you, കേന by whom, ഏവംരൂപാ by whom, വിരൂപിതാ disfigured, വ്യക്തമ് tell, ആഖ്യാഹി clearly.

Get up, give up your confusion and stupefaction. Tell me clearly by whom you have been disfigured like this ?
കഃ കൃഷ്ണസര്പമാസീനമാശീവിഷമനാഗസമ്.

തുദത്യഭിസമാപന്നമങ്ഗുല്യഗ്രേണ ലീലയാ৷৷3.19.3৷৷


അഭിസമാപന്നമ് staying away , ആശീവിഷമ് a snake, അനാഗസമ് innocent, ആസീനമ് settled, കൃഷ്ണസര്പമ് black snake, കഃ who, ലീലയാ playfully, അങ്ഗുല്യഗ്രേണ with a finger tip, തുദതി hurts.

Who will hurt an innocent, venomous black serpent and stay away quietly close by for fun with his finger tip?
കഃ കാലപാശം സമാസജ്യ കണ്ഠേ മോഹാന്ന ബുധ്യതേ.

യസ്ത്വാമദ്യ സമാസാദ്യ പീതവാന്വിഷമുത്തമമ്৷৷3.19.4৷৷


യഃ whoever, അദ്യ now, ത്വാമ് you, സമാസാദ്യ having approached, ഉത്തമമ് best, വിഷമ് poison, പീതവാന് has drunk, കഃ who, കാലപാശമ് noose of death, മോഹാത് out of ignorance, കണ്ഠേ throat, സമാസജ്യ bound, ന ബുധ്യതേ has not understood.

Who is he who has tied has tied his throat with the noose of death out of ignorance and yet does not know the implications ? Who is he who has caused this injury to you, but does not understand that he has drunk deadly poison.
ബലവിക്രമസമ്പന്നാ കാമഗാ കാമരൂപിണീ.

ഇമാമവസ്ഥാം നീതാ ത്വം കേനാന്തകസമാഗതാ৷৷3.19.5৷৷


ബലവിക്രമസമ്പന്നാ full of strength and courage, കാമഗാ able to move at will, കാമരൂപിണീ who can take any form at free will, അന്തകസമാഗതാ brought close to death, ത്വമ് you, കേന by whom, ഇമാമ് this kind of, അവസ്ഥാമ് situation, നീതാ is reduced.

You have sufficient strength and courage. You are capable of moving as you like and taking any form at your will. By whom have you been brought to this state and drawn close to death?
ദേവഗന്ധര്വഭൂതാനാമൃഷീണാം ച മഹാത്മനാമ്.

കോയമേവം വിരൂപാം ത്വാം മഹാവീര്യശ്ചകാര ഹ৷৷3.19.6৷৷


ദേവഗന്ധര്വഭൂതാനാമ് among gods, gandharvas and other beings, മഹാത്മനാമ് among great people, ഋഷീണാം ച and among sages, മഹാവീര്യഃ a valiant man, കഃ who, ത്വാമ് you, ഏവമ് in this way, വിരൂപാമ് disfigured, ചകാര ഹ has reduced verily.

Which valiant person among gods, gandharvas, sages and other great people, has disfigured you like this ?
ന ഹി പശ്യാമ്യഹം ലോകേ യഃ കുര്യാന്മമ വിപ്രിയമ്.

അമരേഷു സഹസ്രാക്ഷം മഹേന്ദ്രം പാകശാസനമ്৷৷3.19.7৷৷


ലോകേ in the world, യഃ who , വിപ്രിയമ് offensive action, കുര്യാത് can do, അമരേഷു among gods, സഹസ്രാക്ഷമ് thousand-eyed, പാകശാസനമ് Indra, മഹേന്ദ്രമ് Indra, അഹമ് I, ന ഹി പശ്യാമി I do not see.

I can see none in this world who can offend me, nor even the thousand-eyed Indra among the gods.
അദ്യാഹം മാര്ഗണൈഃ പ്രാണാനാദാസ്യേ ജീവിതാന്തകൈഃ.

സലിലേ ക്ഷീരമാസക്തം നിഷ്പിബന്നിവ സാരസഃ৷৷3.19.8৷৷


അദ്യ right now, അഹമ് I, സലിലേ in waters, ആസക്തമ് mixed, ക്ഷീരമ് milk, നിഷ്പിബന് drinking, സാരസഃ ഇവ like the swan, ജീവിതാന്തകൈഃ that can put an end to life, മാര്ഗണൈഃ by arrows, പ്രാണാന് life, ആദാസ്യേ I will put out.

Just as the swan drinks only milk from water (mixed with milk), my arrows will (unerringly) drain the life from the enemy's body right now.
നിഹതസ്യ മയാ സങ്ഖ്യേ ശരസംകൃത്തമര്മണഃ.

സഫേനം രുധിരം രക്തം മേദിനീ കസ്യ പാസ്യതി৷৷3.19.9৷৷


മയാ by me, സങ്ഖ്യേ in fight, നിഹതസ്യ struck down, ശരസംകൃത്തമര്മണഃ vital organs struck by arrows, കസ്യ whose, സഫേനമ് foamy, രക്തമ് red, രുധിരമ് blood, മേദിനീ earth, പാസ്യതി will drink.

Whose foamy, red blood will the earth drink while I strike his vital organs with my arrows in the fight ?
കസ്യ പത്രരഥാഃ കായാന്മാംസമുത്കൃത്യ സങ്ഗതാഃ.

പ്രഹൃഷ്ടാ ഭക്ഷയിഷ്യന്തി നിഹതസ്യ മയാ രണേ৷৷3.19.10৷৷


മയാ by me, രണേ in war, നിഹതസ്യ having been killed, കസ്യ whose, കായാത് from the body, പത്രരഥാഃ birds (vultures), സങ്ഗതാഃ in groups, പ്രഹൃഷ്ടാഃ with extreme joy, മാംസമ് flesh, ഉത്കൃത്യ biting and tearing, ഭക്ഷയിഷ്യന്തി will eat.

Whose flesh will be eaten by cheerful flocks of (vultures), biting and tearing his body when he is killed by me in the battle ?
തം ന ദേവാ ന ഗന്ധര്വാ ന പിശാചാ ന രാക്ഷസാഃ.

മയാപകൃഷ്ടം കൃപണം ശക്താസ്ത്രാതുമിഹാഹവേ৷৷3.19.11৷৷


ഇഹ here, ആഹവേ in the battle, മയാ by me, അപകൃഷ്ടമ് dragged, തം കൃപണമ് to that helpless man, ത്രാതുമ് to rescue, ദേവാഃ gods, ന ശക്താഃ will not be able, പിശാചാഃ devils, ന not, ഗന്ധര്വാഃ gandharvas, ന രാക്ഷസാഃ not demons, ന not.

Neither gods nor devils nor gandharvas nor even demons will have the power to rescue that hapless creature dragged by me ruthlessly in the battle.
ഉപലഭ്യ ശനൈസ്സംജ്ഞാം തം മേ ശംസിതുമര്ഹസി.

യേന ത്വം ദുര്വിനീതേന വനേ വിക്രമ്യ നിര്ജിതാ৷৷3.19.12৷৷


ദുര്വിനീതേന which arrogant, യേന by whom, ത്വമ് you, വിക്രമ്യ showing prowess, വനേ in the forest, നിര്ജിതാ defeated, തമ് him, ശനൈഃ slowly, സംജ്ഞാമ് consciousness, ഉപലഭ്യ recovered, മേ to me, ശംസിതുമ് till, അര്ഹസി you should.

You should tell me as you slowly regain your consciousness which bragart has overpowered you in the forest with his strength.
ഇതി ഭ്രാതുര്വചശ്ശ്രുത്വാ ക്രുദ്ധസ്യ ച വിശേഷതഃ.

തതശ്ശൂര്പണഖാ വാക്യം സബാഷ്പമിദമബ്രവീത്৷৷3.19.13৷৷


ഭ്രാതു: brothers, വിശേഷതഃ specially, ക്രുദ്ധസ്യ of an angry man, ഇതി thus, വചഃ words, ശ്രുത്വാ on hearing, തതഃ thereafter, ശൂര്പണഖാ Surpanakha, സബാഷ്പമ് with tears, ഇദം വാക്യമ് these words, അബ്രവീത് spoke.

On hearing her angry brother, Surpanakha replied with words choked with tears:
തരുണൌ രൂപസമ്പന്നൌ സുകുമാരൌ മഹാബലൌ.

പുണ്ഡരീകവിശാലാക്ഷൌ ചീരകൃഷ്ണാജിനാമ്ബരൌ৷৷3.19.14৷৷

ഫലമൂലാശനൌ ദാന്തൌ താപസൌ ധര്മചാരിണൌ.

പുത്രൌ ദശരഥസ്യാസ്താം ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ৷৷3.19.15৷৷


തരുണൌ two young men, രൂപസമ്പന്നൌ both very handsome, സുകുമാരൌ delicate, മഹാബലൌ very strong, പുണ്ഡരീകവിശാലാക്ഷൌ with eyes like white lotus, ചീരകൃഷ്ണാജിനാമ്ബരൌ attired in bark robes and black deer skin, ഫലമൂലാശനൌ living on fruits and roots, ദാന്തൌ self-restrained, താപസൌ ascetics, ധര്മചാരിണൌ both following righteous path, ദശരഥസ്യ Dasaratha's, പുത്രൌ sons, രാമലക്ഷ്മണൌ Rama and Lakshmana, ഭ്രാതരൌ both brothers, ആസ്താമ് are here.

Here are two young sons of Dasaratha, Rama and Lakshmana, who are gentle, handsome, strong, with eyes like white lotus, wearing deer-skin and bark robes, living on fruits and roots, self-restrained like ascetics and following the righteous path.
ഗന്ധര്വരാജപ്രതിമൌ പാര്ഥിവവ്യഞ്ജനാന്വിതൌ.

ദേവൌ വാ മാനുഷൌ വാ തൌ ന തര്കയിതുമുത്സഹേ৷৷3.19.16৷৷


ഗന്ധര്വരാജപ്രതിമൌ looking like kings of the gandharvas, പാര്ഥിവവ്യഞ്ജനാന്വിതൌ having all royal insignia, തൌ they both, ദേവൌ വാ whether gods, മാനുഷൌ വാ or humans, തര്കയിതുമ് to guess, ന ഉത്സഹേ I am not inclined.

They are kings of the gandharvas with all royal insignia. I was not able to discern whether they are gods or humans.
തരുണീ രൂപസമ്പന്നാ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ.

ദൃഷ്ടാ തത്ര മയാ നാരീ തയോര്മധ്യേ സുമധ്യമാ৷৷3.19.17৷৷


തത്ര there, തയോഃ of both, മധ്യേ between, തരുണീ young woman, രൂപസമ്പന്നാ very beautiful lady, സര്വാഭരണഭൂഷിതാ adorned with all kinds of jewels, സുമധ്യമാ a woman of slender waist, നാരീ lady, ദൃഷ്ടാ was seen.

I saw between them a young, beautiful woman of slender waist, adorned with all kinds of jewels.
താഭ്യാമുഭാഭ്യാം സമ്ഭൂയ പ്രമദാമധികൃത്യ താമ്.

ഇമാമവസ്ഥാം നീതാഹം യഥാനാഥാസതീ തഥാ৷৷3.19.18৷৷


താമ് her, പ്രമദാമ് lady, അധികൃത്യ pertaining to her, താഭ്യാമ് by them, ഉഭാഭ്യാമ് both, അഹമ് I, അനാഥാ അസതീ യഥാ like an orphan, unchaste woman, തഥാ likewise, ഇമാമ് this, അവസ്ഥാമ് state, നീതാ reduced I am.

I have been subjected to this state of an orphan unfaithful woman by both of them for the sake of that lady.
തസ്യാശ്ചാനൃജുവൃത്തായാസ്തയോശ്ച ഹതയോരഹമ്.

സഫേനം പാതുമിച്ഛാമി രുധിരം രണമൂര്ധനി৷৷3.19.19৷৷


അഹമ് I, രണമൂര്ധനി on the battle front, അനൃജുവൃത്തായാഃ of that crooked woman, തസ്യാഃ ച her, ഹതയോഃ slain, തയോശ്ച their, സഫേനമ് foamy, രുധിരമ് blood, പാതുമ് to drink, ഇച്ഛാമി I desire.

I wish to drink the foamy blood of that crooked woman and of both the brothers slain on the battle front.
ഏഷ മേ പ്രഥമഃ കാമഃ കൃതസ്താത ത്വയാ ഭവേത്.

തസ്യാസ്തയോശ്ച രുധിരം പിബേയമഹമാഹവേ৷৷3.19.20৷৷


താത O dear one, മേ my, ഏഷഃ this, പ്രഥമഃ first, കാമഃ wish, ത്വയാ by you, കൃതഃ fulfilled, ഭവേത് can be, അഹമ് I, ആഹവേ in a battle, തസ്യാഃ her, തയോശ്ച their, രുധിരമ് blood, പിബേയമ് be able to drink.

O dear ! this is my first wish and you must fulfil it. I will drink her blood and of the two brothers, in the battle.
ഇതി തസ്യാം ബ്രുവാണായാം ചതുര്ദശ മഹാബലാന്.

വ്യാദിദേശ ഖരഃ ക്രുദ്ധോ രാക്ഷസാനന്തകോപമാന്৷৷3.19.21৷৷


തസ്യാമ് as she, ഇതി in that way, ബ്രുവാണായാമ് while speaking, ഖരഃ Khara, ക്രുദ്ധഃ angry, മഹാബലാന് very strong ones, അന്തകോപമാന് comparable to Yama (god of death), ചതുര്ദശ രാക്ഷസാന് fourteen demons, വ്യാദിദേശ ordered.

As she was speaking, the inflamed Khara ordered fourteen very strong demons, comparable to Yama, the god of death, to proceed.
മാനുഷൌ ശസ്ത്രസമ്പന്നൌ ചീരകൃഷ്ണാജിനാമ്ബരൌ.

പ്രവിഷ്ടൌ ദണ്ഡകാരണ്യം ഘോരം പ്രമദയാ സഹ৷৷3.19.22৷৷


ശസ്ത്രസമ്പന്നൌ fully equipped with weapons, മാനുഷൌ two human beings, ചീരകൃഷ്ണാജിനാമ്ബരൌ robed in bark and deer skin, പ്രമദയാ സഹ, along with a young woman, ഘോരമ് dreadful, ദണ്ഡകാരണ്യമ് Dandaka forest, പ്രവിഷ്ടൌ have entered.

Two human beings equipped with weapons, clad in bark robes and deer-skin have entered the dreadful Dandaka forest along with a woman of bewitching beauty.
തൌ ഹത്വാ താം ച ദുര്വൃത്താമപാവര്തിതുമര്ഹഥ.

ഇയം ച രുധിരം തേഷാം ഭഗിനീ മമ പാസ്യതി৷৷3.19.23৷৷


തൌ both of them, ദുര്വൃത്താമ് woman of bad behaviour, താം ച her also, ഹത്വാ after slaying, അപാവര്തിതുമ് get from there, അര്ഹഥ you should, മമ my, ഇയം ഭഗിനീ this sister, തേഷാമ് their, രുധിരമ് blood, പാസ്യതി will drink.

I want you to get both of them along with that notorious woman killed. This sister of mine will drink their blood.
മനോരഥോയമിഷ്ടോസ്യാ ഭഗിന്യാ മമ രാക്ഷസാഃ.

ശീഘ്രം സമ്പാദ്യതാം തൌ ച പ്രമഥ്യ സ്വേന തേജസാ৷৷3.19.24৷৷


രാക്ഷസാഃ O demons, സ്വേന by your, തേജസാ power, തൌ both of them, ശീഘ്രമ് quickly, പ്രമഥ്യ after impounding, അസ്യാഃ her, മമ ഭഗിന്യാഃ my sister's, ഇഷ്ടഃ very dear, മനോരഥഃ desire, ശീഘ്രമ് swiftly, സമ്പാദ്യതാമ് be fulfiled.

O demons! quickly go and crush them with your power and fulfil my sister's sincere wish.
ഇതി പ്രതിസമാദിഷ്ടാ രാക്ഷസാസ്തേ ചതുര്ദശ.

തത്ര ജഗ്മുസ്തയാ സാര്ധം ഘനാ വാതേരിതാ യഥാ৷৷3.19.25৷৷


ഇതി this way, പ്രതിസമാദിഷ്ടാഃ having been ordered, തേ they, ചതുര്ദശ fourteen, രാക്ഷസാഃ demons, തയാ സാര്ധമ് together with Surpanakha, വാതേരിതാഃ as if blown by wind, ഘനാഃ യഥാ like clouds, തത്ര there, ജഗ്മുഃ went.

Thus commanded, the fourteen demons along with Surpanakha rushed there like wind-blown clouds.
തതസ്തു തേ തം സമുദഗ്രതേജസം തഥാപിതീക്ഷ്ണപ്രദരാ നിശാചരാഃ.

ന ശേകുരേനം സഹസാ പ്രമര്ദിതും വനദ്വിപാ ദീപ്തമിവാഗ്നിമുത്ഥിതമ്৷৷3.19.26৷৷


തതഃ then, തഥാ like that, തീക്ഷ്ണപ്രദരാഃ strike with sharp weapons, തേ നിശാചരാഃ those night-rangers, വനദ്വിപാഃ wild elephants, ഉത്ഥിതമ് risen up, ദീപ്തമ് kindled, അഗ്നിമ് ഇവ like fire,
സമുദഗ്രതേജസമ് glowing in front, തമ് him, ഏനമ് this person, സഹസാ all at once, പ്രമര്ധിതുമ് to crush, ന ശേകുഃ here not able to.

The night-rangers were unable to crush him(Rama) despite their sharp, glowing weapons just as wild elephants cannot face all at once the rising flame of the forest fire.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഏകോനവിംശസ്സര്ഗഃ৷৷
Thus ends the nineteenth sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.