Sloka & Translation

[Maricha describes the qualities of Rama and Sita to Ravana --advises Ravana to give up the idea of abduction of Sita.]

తచ్ఛృత్వా రాక్షసేన్ద్రస్య వాక్యం వాక్యవిశారదః.

ప్రత్యువాచ మహాప్రాజ్ఞో మారీచో రాక్షసేశ్వరమ్৷৷3.37.1৷৷


రాక్షసేన్ద్రస్య lord of the demons (Ravana), తత్ వాక్యమ్ the words, శ్రుత్వా having heard, మహాప్రాజ్ఞః very wise, వాక్యవిశారదః eloquent speaker, మారీచః Maricha, రాక్షసేశ్వరమ్ to Ravana, ప్రత్యువాచ replied.

Having heard the words of Ravana, lord of the demons, wise Maricha who was also an eloquent speaker replied:
సులభాః పురుషా రాజన్సతతం ప్రియవాదినః.

అప్రియస్య తు పథ్యస్య వక్తా శ్రోతా చ దుర్లభః৷৷3.37.2৷৷


రాజన్ O king, ప్రియవాదినః sweet-tongued, పురుషాః men, సతతమ్ always, సులభాః easy to find, అప్రియస్య unpleasant to hear, తు but, పథ్యస్య salutary, వక్తా speaker, శ్రోతా చ audience, దుర్లభః is difficult to find.

O king, it is always easy to find men who speak pleasing words, but it is difficult to get a speaker and a listener who use words unpleasant (to the ears) but beneficial (in life).
న నూనం బుధ్యసే రామం మహావీర్యం గుణోన్నతమ్.

అయుక్తచారశ్చపలో మహేన్ద్రవరుణోపమమ్৷৷3.37.3৷৷


అయుక్తచారః a man who does not employ a spy, చపలః fickle-minded, మహావీర్యమ్ very brave, గుణోన్నతమ్ of good qualities, మహేన్ద్ర వరుణోపమమ్ comparable to Indra and Varuna, రామమ్ Rama,
నూనమ్ surely, న బుధ్యసే not able to know.

You are fickle-minded. You have employed no spy ( who could have told you the truth about Rama's character). Rama is very brave and virtuous comparable to Indra and Varuna. Surely you are not able to know what Rama is.
అపి స్వస్తి భవేత్తాత సర్వేషాం భువి రక్షసామ్.

అపి రామో నాసఙ్క్రుద్ధః కుర్యాల్లోకమరాక్షసమ్৷৷3.37.4৷৷


తాత O dear!, భువి in the world, సర్వేషామ్ of all, రక్షసామ్ of demons, స్వస్తి safe, అపిభవేత్ may be I wish, రామః Rama, న సఙ్క్రుద్ధః gets angry, లోకమ్ world, అరాక్షసమ్ without rakshasa, అపి న కుర్యాత్ will he not do?.

O dear! may there be good to all the demons in the world. If Rama gets enraged, he will make this world demonless.
అపి తే జీవితాన్తాయ నోత్పన్నా జనకాత్మజా.

అపి సీతానిమిత్తం చ న భవేద్వ్యసనం మమ৷৷3.37.5৷৷


జనకాత్మజా daughter of Janaka, తే to you, జీవితాన్తాయ to destroy your life, అపి నోత్పన్నా not born I hope, సీతానిమిత్తమ్ on account of Sita, మమ myself, వ్యసనమ్ disaster, అపి న భవేత్ hope it will not happen.

Hope the daughter of Janaka is not born to put an end to your life. Hope I will not face any disaster on account of Sita.
అపి త్వామీశ్వరం ప్రాప్య కామవృత్తం నిరఙ్కుశమ్.

న వినశ్యేత్పురీ లఙ్కా త్వయా సహ సరాక్షసా৷৷3.37.6৷৷


కామవృత్తమ్ a slave to sensual pleasures, నిరఙ్కుశమ్ a dictator, త్వామ్ you, ఈశ్వరమ్ lord, ప్రాప్య after getting, సరాక్షసా along with demons, పురీ లఙ్కా city of Lanka, త్వయా సహ along with you, న వినశ్యేదపి may it not be destroyed,

I hope the city of Lanka along with the (entire) race of demons will not be destroyed, with a dictator like you who is a slave to sensual pleasure.
త్వద్విధః కామవృత్తో హి దుశ్శీలః పాపమన్త్రితః.

ఆత్మానం స్వజనం రాష్ట్రం స రాజా హన్తి దుర్మతిః৷৷3.37.7৷৷


కామవృత్తః passionate, దుశ్శీలః a person of bad character, పాపమన్త్రితః advised in evil ways, దుర్మతిః of wicked mind, త్వద్విధః one like you, సః రాజా that king, ఆత్మానమ్ himself, స్వజనమ్ his own people, రాష్ట్రమ్ country, హన్తి హి will ruin.

A king who is a slave to passion, who is of bad conduct, of wicked thoughts, advised in evil ways destroys himself, his kith and kin and the entire kingdom.
న చ పిత్రా పరిత్యక్తో నామర్యాదః కథఞ్చన.

న లుబ్ధో న చ దుశ్శీలో న చ క్షత్రియపాంసనః৷৷3.37.8৷৷

న చ ధర్మగుణైర్హీనః కౌసల్యానన్దవర్ధనః.

న తీక్ష్ణో న చ భూతానాం సర్వేషామహితే రతః৷৷3.37.9৷৷


కౌసల్యానన్దవర్ధనః delight of Kausalya (Rama), పిత్రా by father, న చ పరిత్యక్తః not at all forsaken, కథఞ్చన to do so, అమర్యాదః nor crossed the limits of dharma, న not, లుబ్ధః miserly, న not, దుశ్శీలః of bad conduct, న చ and not, తీక్ష్ణ sharp-tongued, క్షత్రియపాంసనః చ calumny to kshatriyas, న not, ధర్మగుణైః in righteousness, హీనః not lacking, న not, తీక్ష్ణః cruel, న not, సర్వేషామ్ for all, భూతానామ్ of beings, అహితే in doing harm, రతః is involved,

Rama, the delight of Kausalya, has not forsaken by his father. He has never crossed the limits of dharma. He is not miserly. He has no bad conduct. He is not a slur on the kshatriyas. He does not lack in righteousness. He is not cruel nor is he engaged in doing harm to others.
వఞ్చితం పితరం దృష్ట్వా కైకేయ్యా సత్యవాదినమ్.

కరిష్యామీతి ధర్మాత్మా తాత ప్రవ్రజితో వనమ్৷৷3.37.10৷৷


తాత dear, సత్యవాదినమ్ always speaks the truth, పితరమ్ father, కైకేయ్యా by Kaikeyi, వఞ్చితమ్ deceived, దృష్ట్వా after seeing, ధర్మాత్మా righteous man, కరిష్యామి ఇతి saying I will do it, వనమ్ forest, ప్రవ్రజితః came.

O dear, seeing that his truthful father was going to be deceived by Kaikeyi, righteous Rama himself offered to fulfil the promise of his father and came away to the forest.
కైకేయ్యాః ప్రియకామార్థం పితుర్దశరథస్య చ.

హిత్వా రాజ్యం చ భోగాంశ్చ ప్రవిష్టో దణ్డకావనమ్৷৷3.37.11৷৷


కైకేయ్యాః of Kaikeyi, పితుః father's దశరథస్య చ and Dasaratha's, ప్రియకామార్థమ్ to satisfy their desire, రాజ్యమ్ kingdom, భోగాంశ్చ pleasures, హిత్వా after leaving, దణ్డకావనమ్ Dandaka forest ప్రవిష్టః he entered.

To satisfy the desire of Kaikeyi and to fulfil his father's word he came to Dandaka forest, leaving the kingdom and all royal pleasures, behind.
న రామః కర్కశస్తాత నావిద్వాన్నాజితేన్ద్రియః.

అనృతం దుశ్శ్రుతం చైవ నైవ త్వం వక్తుమర్హసి৷৷3.37.12৷৷


తాత O dear!, రామః Rama, కర్కశః hard-hearted, న not, అవిద్వాన్ not learned, న not, అజితేన్ద్రియః not that he has no control over the senses, న not, త్వమ్ you, అనృతమ్ false, దుశ్శ్రుతం చైవ ill-informed, వక్తుమ్ to speak, నార్హసి not proper.

O my dear, Rama is not harsh nor ignorant. It is not that he has no control over the senses. It is not proper for you to say what is false. You are ill-informed.
రామో విగ్రహవాన్ ధర్మస్సాధుస్సత్యపరాక్రమః.

రాజా సర్వస్య లోకస్య దేవానాం మఘవానివ৷৷3.37.13৷৷


రామః Rama, విగ్రహవాన్ a personification of, ధర్మః dharma, సాధుః pious , సత్యపరాక్రమః one whose strength is truth, దేవానామ్ for gods, మఘవానివ like Indra, సర్వస్య for all, లోకస్య worlds, రాజా king.

Rama is dharma incarnate. He is pious. His strength is truth. He is king of all the worlds like Indra to the gods.
కథం త్వం తస్య వైదేహీం రక్షితాం స్వేన తేజసా.

ఇచ్ఛసి ప్రసభం హర్తుం ప్రభామివ వివస్వతః৷৷3.37.14৷৷


త్వమ్ you, తస్య his, స్వేన own, తేజసా strength of character, రక్షితామ్ will be protected, వైదేహీమ్ Vaidehi, వివస్వతః Sun's, ప్రభామివ like the radiance, ప్రసభమ్ forcibly, హర్తుమ్ to take, కథమ్ how, ఇచ్ఛసి you wish.

Sita is protected by the strength of her character. How do you desire to carry her away forcibly (from Rama) ? Can any one separate the radiance of the Sun from the Sun itself ?
శరార్చిషమాధృష్యం చాపఖఙ్గేన్ధనం రణే.

రామాగ్నిం సహసా దీప్తం న ప్రవేష్టుం త్వమర్హసి৷৷3.37.15৷৷


శరార్చిషమ్ arrows are flames, అనాధృష్యమ్ cannot be overpowered, చాపఖడ్గేన్ధనమ్ bow and sword as fuel, రణే in war, దీప్తమ్ blazing, రామాగ్నిమ్ fire of Rama, సహసా at once, ప్రవేష్టుమ్ to enter, త్వమ్ you, న అర్హసి should not.

You should not enter into the unquenchable fire that is Rama, the fire that has the arrows (of Rama) as its flames and his sword and bow as fuel.
ధనుర్వ్యాదితదీప్తాస్యం శరార్చిషమమర్షణమ్.

చాపబాణధరం తీక్ష్ణం శత్రుసైన్యప్రహారిణమ్৷৷3.37.16৷৷

రాజ్యం సుఖం చ సన్త్యజ్య జీవితం చేష్టమాత్మనః.

నాత్యాసాదయితుం తాత రామాన్తకమిహార్హసి৷৷3.37.17৷৷


తాత O dear, ధనుర్వ్యాదితదీప్తాస్యమ్ his bow is an open burning mouth, శరార్చిషమ్ flaming arrows as fire, అమర్షణమ్ anger, చాపబాణధరమ్ wielder of bow and arrows, తీక్ష్ణమ్ sharp, శత్రుసైన్యప్రహారిణమ్ one who can strike the enemy's army, రామాన్తకమ్ Rama like Yama himself, ఆత్మనః your own, ఇష్టమ్ dear, రాజ్యమ్ kingdom, సుఖం చ and happiness, జీవితం చ life, సన్త్యజ్య after abandoning, ఇహ here, ఆత్యాసాదయితుమ్ to enter, న not, అర్హసి should.

You should not give up happiness,your dear life and kingdom and come to Rama who is a variable god of death. His bow is like on open burning mouth, and his flaming arrows are like fire. He is all anger. He is wielder of bow and arrows. He can strike the enemy army (alone).
అప్రమేయం హి తత్తేజో యస్య సా జనకాత్మజా.

న త్వం సమర్థస్తాం హర్తుం రామచాపాశ్రయం వనే৷৷3.37.18৷৷


సా she, జనకాత్మజా Sita, daughter of Janaka, యస్య whose, తత్ that, అప్రమేయమ్ immeasurable, తేజః హి is the power, వనే in the forest, రామచాపాశ్రయమ్ under the refuge of Rama's bow, తామ్ herself, హర్తుమ్ to abduct, త్వమ్ you, సమర్థః competent, న not.

Immeasurable indeed is the power of Rama to whom Sita, daughter of Janaka belongs. You are not competent to kidnap her, for she is under the refuge of Rama's bow in the forest.
తస్య సా నరసింహస్య సింహోరస్కస్య భామినీ.

ప్రాణేభ్యోపి ప్రియతరా భార్యా నిత్యమనువ్రతా৷৷3.37.19৷৷


సా భామినీ effulgent lady, సింహోరస్కస్య of a lion's chest, తస్య his, నరసింహస్య of a lion in the form of man, ప్రాణేభ్యోపి more than his life, ప్రియతరా dearer, భార్యా wife, నిత్యమ్ always, అనువ్రతా loyal to him.

Beautiful Sita happens to be the wife of Rama who is like a lion among men. Rama
has a broad chest like that of a lion. He loves Sita who is ever loyal to him, more than his life.
న సా ధర్షయితుం శక్యా మైథిల్యోజస్వినః ప్రియా.

దీప్తస్యేవ హుతాశస్య శిఖా సీతా సుమధ్యమా৷৷3.37.20৷৷


మైథిలీ Maithili, ఓజస్వినః of the mighty, ప్రియా darling, సుమధ్యమా slender waist, సా సీతా that Sita, దీప్తస్య of burning, హుతాశస్య fire's, శిఖా ఇవ like a leaping flame, ధర్షయితుమ్ to touch her, న శక్యా not possible.

Sita is the darling of mighty Rama. With her slender waist, she is like the leaping flames of blazing fire and it is not possible for you to touch her.
కిముద్యమమిమం వ్యర్థం కృత్వా తే రాక్షసాధిప.

దృష్టశ్చేత్వం రణే తేన తదన్తం తవ జీవితమ్৷৷3.37.21৷৷


రాక్షసాధిప chief of the demons, వ్యర్థమ్ futile, ఇమమ్ this, ఉద్యమమ్ attempt, కృత్వా doing, తే you, కిమ్ why, త్వమ్ you, రణే in war, తేన by him, దృష్టః seen, చేత్ if, తవ your, జీవితమ్ life, తదన్తమ్ that is the end.

O chief of the demons, why do you make this futile attempt ? The moment you are seen by Rama in war will be the last of your life.
జీవితం చ సుఖం చైవ రాజ్యం చైవ సుదుర్లభమ్.

యదీచ్ఛసి చిరం భోక్తుం మా కృథా రామవిప్రియమ్৷৷3.37.22৷৷


జీవితం చ life and, సుఖం చైవ also happiness, సుదుర్లభమ్ not easily attainable, రాజ్యం చైవ even kingdom, చిరమ్ for long, భోక్తుమ్ to enjoy, ఇచ్ఛసి యది if you desire to, రామవిప్రియమ్ displeasure to Rama, మా కృథాః do not incur.

If you want to enjoy your life, happiness and even the kingdom which is not easily attainable for long, do not incur the displeasure of Rama.
స సర్వైస్సచివైస్సార్ధం విభీషణపురోగమైః.

మన్త్రయిత్వా తు ధర్మిష్ఠైః కృత్వా నిశ్చయమాత్మనః৷৷3.37.23৷৷

దోషాణాం చ గుణానాం చ సమ్ప్రధార్య బలాబలమ్.

ఆత్మనశ్చ బలం జ్ఞాత్వా రాఘవస్య చ తత్వతః৷৷3.37.24৷৷

హితాహితం వినిశ్చిత్య క్షమం త్వం కర్తుమర్హసి.


సః త్వమ్ you, ధర్మిష్ఠైః followers of righteous path, విభీషణపురోగమైః by prominent people like Vibhisana, సర్వైః by all, సచివైః సార్ధమ్ with all ministers, మన్త్రయిత్వా after discussing, ఆత్మనః yourself, నిశ్చయమ్ decision, కృత్వా take, దోషాణాం చ of demerits, గుణానాం చ of merits, బలాబలమ్ strength and weakness, సమ్ప్రధార్య assessing, ఆత్మనశ్చ your own, రాఘవస్య చ Rama's, బలమ్ strength, తత్వతః in fact, జ్ఞాత్వా knowing, హితాహితమ్ welfare and otherwise, వినిశ్చిత్య after deciding, క్షమమ్ propriety, కర్తుమ్ to do, అర్హసి should.

After consulting all your ministers and the righteous persons led by Vibhisana, you may take a decision. Assess the real strength and weakness, merits and demerits of your own and of Rama. Decide what is good or bad for you and then take steps you deem proper.
అహం తు మన్యే తవ న క్షమం రణే సమాగమం కోసలరాజసూనునా.

ఇదం హి భూయశ్శణు వాక్యముత్తమం క్షమం చ యుక్తం చ నిశాచరేశ్వర৷৷3.37.25৷৷


నిశాచరేశ్వర Ravana, అహం తు on my part, తవ your, రణే in war, కోసలరాజసూనునా by Rama son of the king of Kosala, సమాగమమ్ meet, క్షమమ్ good, న మన్యే not consider, ఉత్తమమ్ best, క్షమమ్ capable, యుక్తం చ and proper, ఇదం వాక్యమ్ these words, భూయః further, శృణు you may listen.

O Ravana ! I think it is not good on your part to confront the prince of Kosala in a war. Listen to my words and consider what is good for you.
ఇత్యార్షే శ్రీ మద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే సప్తత్రింశస్సర్గః৷৷
Thus ends the thirtyseventh sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.