Sloka & Translation

Audio

[Hanuman experiences the presence of ogresses hiding on the Simsupa tree.]

తతః కముదషణ్డాభో నిర్మలం నిర్మలోదయః.

ప్రజగామ నభశ్చన్ద్రో హంసో నీలమివోదకమ్৷৷5.17.1৷৷


తతః thereafter, కుముదషణ్డాభః shining like a bed of lilies, నిర్మలోదయః risen stainless, చన్ద్రః Moon, హంసః swan, నీలమ్ blue, ఉదకమ్ ఇవ like water, నిర్మలమ్ clear, నభః sky, ప్రజగామ reached.

Then the Moon shining like a bed of lilies rose stainless, ascended the clear sky and looked like a swan swimming through blue water.
సాచివ్యమివ కుర్వన్ స ప్రభయా నిర్మలప్రభః.

చన్ద్రమా రశ్మిభిశ్శీతైస్సిషేవే పవనాత్మజమ్৷৷5.17.2৷৷


నిర్మలప్రభః clear light, సః చన్ద్రమాః the Moon, ప్రభయా by his brightness, సాచివ్యమ్ ministered, కుర్వన్నివ like one who wished to render, శీతైః with cool, రశ్మిభి: rays, పవనాత్మజమ్ son of the Wind-god, సిషేవే refreshed.

The Moon shed clear light-as if with his brightness and his cool rays he wished to refresh the son of the Wind-god.
స దదర్శ తతః సీతాం పూర్ణచన్ద్రనిభాననామ్.

శోకభారైరివ న్యస్తాం భారైర్నావమివామ్భసి৷৷5.17.3৷৷


తతః then, సః he, పూర్ణచన్ద్రనిభాననామ్ whose face was like the full-moon, భారైః with heavy, అమ్భసి in water, న్యస్తామ్ placed, నావమివ like the boat, శోకభారైః under the burden of sorrow, ఇవ as if, సీతామ్ at Sita, దదర్శ saw.

Then he saw Sita whose face shone like the full-moon. But she was as though sinking
under the burden of sorrow, like a boat with heavy load sinking in water.
దిదృక్షమాణో వైదేహీం హనుమాన్మారుతాత్మజః.

స దదర్శావిదూరస్థా రాక్షసీర్ఘోరదర్శనాః৷৷5.17.4৷৷

ఏకాక్షీమేకకర్ణాం చ కర్ణప్రావరణాం తథా.

అకర్ణాం శఙ్కుకర్ణాం చ మస్తకోచ్ఛ్వాసనాసికామ్৷৷5.17.5৷৷

అతికాయోత్తమాఙ్గీం చ తనుదీర్ఘశిరోధరామ్.

ధ్వస్తకేశీం తథాకేశీం కేశకమ్బలధారిణీమ్৷৷5.17.6৷৷

లమ్బకర్ణలలాటాం చ లమ్బోదరపయోధరామ్.

లమ్బోష్ఠీం చుబుకోష్ఠీం చ లమ్బాస్యాం లమ్బజానుకామ్৷৷5.17.7৷৷

హ్రస్వాం దీర్ఘాం తథా కుబ్జాం వికటాం వామనాం తథా.

కరాలాం భుగ్నవక్త్రాం చ పిఙ్గాక్షీం వికృతాననామ్৷৷5.17.8৷৷


వైదేహీమ్ at Vaidehi, దిదృక్షమాణః eager to see, మారుతాత్మజః son of the Wind-god, సః హనుమాన్ that Hanuman, అవిదూరస్థాః close by, ఘోరదర్శనాః of dreadful appearance, రాక్షసీః she-demons, దదర్శ saw, ఏకాక్షీమ్ one-eyed ogress, ఏకకర్ణాం చ one ogress having one ear, తథా so also, కర్ణప్రావరణామ్ ears covering the body, అకర్ణామ్ without ears, శఙ్కుకర్ణాం చ with pointed ears, మస్తకోచ్ఛవాసనాసికామ్ one was breathing through the nose on head, తనుదీర్ఘశిరోధరామ్ one having thin and long neck, ధ్వస్తకేశీమ్ one whose hair had eroded, తథా likewise, అకేశీమ్ one hairless, కేశకమ్బలధారిణీమ్ another who had hair covering like a blanket, లమ్బకర్ణలలాటాం చ with ears hanging on the forehead, లమ్బోష్ఠీమ్ with hanging big lips, చుబుకోష్ఠీం చ one with lips extending up to chin, లమ్బాస్యామ్ one with a long face, లమ్బజానుకామ్ one with long knees sticking out, హ్రస్వామ్ a pigmy, దీర్ఘామ్ a tall one, తథా likewise, కుబ్జామ్ a hump-backed, వికటామ్ of ugly looks, వామనామ్ one dwarf, తథా similarly, కరాలామ్ one having a gaping mouth, భుగ్నవక్త్రాం చ one with distorted face, పిఙ్గాక్షీమ్ one with brown eyes, వికృతాననామ్ one of deformed face.

While Hanuman was eager to observe Sita he saw many she-demons in ugly appearance close by her. One of them was one-eyed, another with a single ear, a third had ears covering the body, yet another had pointed (spike-like) ears, one was breathing through the nose on the head, one had long thin neck, one was hairless another had hair covering like a blanket. One of them had hanging ears on the forehead, another had big hanging lips, still another had long lips hanging up to the chin. So also one had protruding knees, one stunted, one tall, another had lips extending up to her chin, yet another was long-faced and another had long knees. There was one pigmy, one tall, one was hump-backed and another a dwarf.Similarly an ugly looking one, another with gaping mouth, still another with a distorted face, one with yellow eyes and one of deformed face were seen.
వికృతాః పిఙ్గలాః కాలీః క్రోధనాః కలహప్రియాః.

కాలాయసమహాశూలకూటముద్గరధారిణీః৷৷5.17.9৷৷

వరాహమృగశార్దూలమహిషాజశివాముఖీః.

గజోష్ట్రహయపాదీశ్చ నిఖాతశిరసోపరాః৷৷5.17.10৷৷

ఏకహస్తైకపాదాశ్చ ఖరకర్ణ్యశ్వకర్ణికాః.

గోకర్ణీర్హస్తికర్ణీశ్చ హరికర్ణీస్తథాపరాః৷৷5.17.11৷৷

అనాసా అతినాసాశ్చ తిర్యఙ్నాసా వినాసికాః.

గజసన్నిభనాసాశ్చ లలాటోచ్ఛవాసనాసికాః৷৷5.17.12৷৷

హస్తిపాదా మహాపాదా గోపాదాః పాదచూలికాః.

అతిమాత్రశిరోగ్రీవా అతిమాత్రకుచోదరీః৷৷5.17.13৷৷

అతిమాత్రాస్యనేత్రాశ్చ దీర్ఘజిహ్వానఖాస్తథా.

అజాముఖీర్హస్తిముఖీర్గోముఖీస్సూకరీముఖీః৷৷5.17.14৷৷

హయోష్ట్రఖరవక్త్రాశ్చ రాక్షసీర్ఘోరదర్శనాః.

శూలముద్గరహస్తాశ్చ క్రోధనాః కలహప్రియాః৷৷5.17.15৷৷

కరాలా ధూమ్రకేశీశ్చ రాక్షసీర్వికృతాననాః.

పిబన్తీ: సతతం పానం సదా మాంససురాప్రియాః৷৷5.17.16৷৷

మాంసశోణితదిగ్ధాఙ్గీర్మాంసశోణితభోజనాః.

తా దదర్శ కపిశ్రేష్ఠో రోమహర్షణదర్శనాః৷৷5.17.17৷৷

స్కన్ధవన్తముపాసీనాః పరివార్య వనస్పతిమ్.


వికృతాః of disfigured body, పిఙ్గలాః brown-hued, కాలీః dark, క్రోధనాః angry, కలహప్రియాః quarrelsome, కాలాయసమహాశూలకూటముద్గరధారిణీః holding spears, mallets and war-hammers of black iron, వరాహమృగశార్దూలమహిషాజశివాముఖీః having faces like boar, deer, tiger buffalo, goat, jackal, గజోష్ట్రహయపాదీః చ with feet like those of elephants, camels and horses, నిఖాతశిరసః head sunk into the trunk , అపరాః others, ఏకహస్తైకపాదాశ్చ some having one hand and one leg, ఖరకర్ణ్యశ్వకర్ణికాః some having ears of a donkey or horse, గోకర్ణీః women with ears like cow's, హస్తికర్ణీశ్చ those with elephant ears, తథా likewise, హరికర్ణీ: having ears like that of monkeys, అపరాః and others, అనాసాః without nose, అతినాసాశ్చ with a big nose, తిర్యఙ్నాసాః with crooked, flat, horizontal nose, వినాసికాః nose without nostrils, గజసన్నిభనాసాశ్చ with the nose of an elephant, లలాటోచ్ఛ్వాసనాసికాః with nostrils on the forehead, హస్తిపాదాః with elephant feet, మహాపాదాః with huge feet, గోపాదాః with feet like cows' hoofs, పాదచూలికాః with hair grown on feet, అతిమాత్రశిరోగ్రీవాః having huge head and neck, అతిమాత్రకుచోదరీః having heavy breasts, bellies, అతిమాత్రాస్యనేత్రాశ్చ having large and uneven mouths and eyes, దీర్ఘజిహ్వానఖాః having long nails and tongues, తథా similarly, అజాముఖీః having goat's face, హస్తిముఖీః having elephant face, గోముఖీః cow's face, సూకరీముఖీః women with faces of a pig, హయోష్ట్రఖరవక్త్రాశ్చ like the face of a horse, a camel or a donkey, ఘోరదర్శనాః women of terrific form, రాక్షసీః she-demons, శూలముద్గరహస్తాశ్చ armed with iron crow-bars and tridents, క్రోధనాః angry ones, కలహప్రియాః quarrelsome, కరాలాః with uneven gaping mouths, ధూమ్రకేశీశ్చ with smoke-coloured hair, వికృతాననాః having distorted faces, సతతమ్ ever, పానమ్ drink, పిబన్తీ: drinking, సదా always, మాంససురాప్రియాః women fond of meat and drinks, మాంసశోణితదిగ్ధాఙ్గీః whose bodies were smeared with blood and flesh, మాంసశోణితభోజనాః who feed on flesh and blood, రోమహర్షణదర్శనాః who look horripilating, స్కన్ధవన్తమ్ with a massive trunk, వనస్పతిమ్ of tree, పరివార్య having surrounded, ఉపాసీనాః seated, తాః those, రాక్షసీః female demons, కపిశ్రేష్ఠః best of the monkeys, దదర్శ saw.

Hanuman, the leader of the monkeys saw there she-demons of several distorted forms. Some were brown in colour and some black and some quarrelsome some holding spears, mallets and hammers of black iron, some with faces like boars, deer, tigers, goats and jackals; feet like those of elephants, camels and horses, some had their head sunk into the trunk, others having one hand or one leg; likewise some having ears like that of a donkey or a horse or a cow; some with elephant ears and some with monkey ears; some with big nose, without nose,with crooked nose and some without nostrils breathing through their forehead; and some with the trunk of an elephant. Some with elephant-feet, with huge feet, and feet like that of cows and some with hair on their feet. There were some with huge heads and necks, some having large breasts, bellies, some with hanging breasts, and some with long nails and tongues. Similarly there were some having faces of goats, mouths of horses, camels or donkeys. They were terrifying, armed with iron crow-bars and tridents. Some were wrathful, some with uneven gaping mouth, and some with smoky hair and distorted faces. They were always found drinking, smeared with flesh and blood and feeding on flesh and blood. Their appearance was horripilating. All of them were seated around the trunk of massive tree.
తస్యాధస్తాచ్చ తాం దేవీం రాజపుత్రీమనిన్దితామ్৷৷5.17.18৷৷

లక్షయామాస లక్ష్మీవాన్ హనుమాన్ జనకాత్మజామ్.


లక్ష్మీవాన్ illustrious, హనుమాన్ Hanuman, తస్య of that, అధస్తాత్ under that (tree), రాజపుత్రీమ్ princess, జనకాత్మజామ్ Janaka's daughter, అనిన్దితామ్ blameless, తాం దేవీమ్ that queen, లక్షయామాస watched her.

The illustrious Hanuman watched the blameless princess Janaki who was seated under that tree.
నిష్ప్రభాం శోకసన్తప్తాం మలసఙ్కులమూర్ధజామ్৷৷5.17.19৷৷

క్షీణపుణ్యాం చ్యుతాం భూమౌ తారాం నిపతితామివ.


నిష్ప్రభామ్ lady shorn of lustre, శోకసన్తప్తాన్ tromented with grief, మలసఙ్కులమూర్ధజామ్ with dishevelled filled with dust, క్షీణపుణ్యామ్ merits exhausted, చ్యుతామ్ slipped, భూమౌ on the land, నిపతితామ్ fallen, తారామివ like meteor.

Shorn of lustre, unkempt hair filled with dust, she appeared like a meteor slipped and fallen on land, merits exhausted.
చారిత్రవ్యపదేశాఢ్యాం భర్తృదర్శనదుర్గతామ్৷৷5.17.20৷৷

భూషణైరుత్తమైర్హీనాం భర్తృవాత్సల్యభూషణామ్.


చారిత్రవ్యపదేశాఢ్యామ్ having high reputation for her chastity, భర్తృదర్శనదుర్గతామ్ distressed, yearning to see her husband, ఉత్తమైః excellent, భూషణైః with ornaments, హీనామ్ deprived, భర్తృవాత్సల్య husband's love, భూషణామ్ adorned.

She was rich by her reputation for chastity but poor as she yearned to see her husband. Though devoid of all excellent ornaments, she looked adorned with love for her husband.
రాక్షసాధిపసంరుద్ధాం బన్ధుభిశ్చ వినా కృతామ్৷৷5.17.21৷৷

వియూథాం సింహసంరుద్ధాం బద్ధాం గజవధూమివ.


రాక్షసాధిపసంరుద్ధామ్ besieged by the demon king, బన్ధుభిః వినా చ without near and dear, కృతామ్ done, వియూథామ్ separated from its herd, సింహసంరుద్ధామ్ besieged by lions, బద్ధామ్ fettered, గజవధూమివ like a female elephant.

Besieged by the demon king, deprived of her near and dear ones, Sita was looking like a fettered female elephant separated from its herd and besieged by lions.
చన్ద్రరేఖాం పయోదాన్తే శారదాభ్రైరివావృతామ్৷৷5.17.22৷৷

క్లిష్టరూపామసంస్పర్శాదయుక్తామివ వల్లకీమ్.


పయోదాన్తే at the close of the rainy season, శారదాభ్రైః by the autumnal clouds, ఆవృతామ్ covered, చన్ద్రరేఖామివ like the crescent Moon, అసంస్పర్శాత్ being untouched, క్లిష్టరూపామ్ a lady in faint form, అయుక్తామ్ not used, వల్లకీమివ like the lute.

She appeared like a streak (crescent) of Moon covered by autumnal clouds at the close of the rainy season. She looked haggard since she was out of contact with her husband- an unused lute with its strings let loose.
సీతాం భర్తృవశే యుక్తామయుక్తాం రాక్షసీవశే৷৷5.17.23৷৷

అశోకవనికామథ్యే శోకసాగరమాప్లుతామ్.

తాభిః పరివృతాం తత్ర సగ్రహామివ రోహిణీమ్৷৷5.17.24৷৷

దదర్శ హనుమాన్ దేవీం లతామకుసుమామివ.


హనుమాన్ Hanuman, భర్తృవశే under the hold of the husband, యుక్తామ్ proper, రాక్షసీవశే fallen under the sway of she-demons, అయుక్తామ్ not proper, అశోకవనికామధ్యే in the midst of Ashoka grove, శోకసాగరమ్ ocean of sorrow, ఆప్లుతామ్ drowned, తత్ర there, తాభిః by the women, పరివృతామ్ surrounded, సగ్రహామ్ by unpropitious planets, రోహిణీమివ like the Rohini, ఆకుసుమామ్ without blossoming, లతామివ like the creeper, దేవీమ్ noble lady, సీతామ్ Sita, దదర్శ saw.

She deserves to be with Rama, but had fallen under the sway of she-demons. Sitting in the midst of Ashoka grove she was like a creeper without blossoms. Immersed in the ocean of sorrow the noble lady was like the star Rohini surrounded by unpropitious planets.
సా మలేన చ దిగ్ధాఙ్గీ వపుషా చాప్యలఙ్కృతా৷৷5.17.25৷৷

మృణాలీ పఙ్కదిగ్ధేవ విభాతి న విభాతి చ.


మలేన with dirt, దిగ్ధాఙ్గీ a lady with daubed limbs, వపుషా చాపి her self, అలఙ్కృతా decorated with ornaments, సా she, పఙ్కదిగ్ధా lotus smeared with mud, మృణాలీవ a lotus fibre, విభాతి shines, న విభాతి చ had no brightness also.

Even though she was daubed with dirt, and had no ornaments on her, she looked bright like a lotus fibre smeared with mud.
మలినేన తు వస్త్రేణ పరిక్లిష్టేన భామినీమ్৷৷5.17.26৷৷

సంవృతాం మృగశాబాక్షీం దదర్శ హనుమాన్ కపిః.

తాం దేవీం దీనవదనామదీనాం భర్తృతేజసా৷৷5.17.27৷৷

రక్షితాం స్వేన శీలేన సీతామసితలోచనామ్.


కపిః vanara, హనుమాన్ Hanuman, పరిక్లిష్టేన with a crushed, మలినేన with a soiled, వస్త్రేణ with a cloth, సంవృతామ్ covered, మృగశాబాక్షీమ్ fawn-eyed lady, దీనవదనామ్ a lady with a pathetic face, భర్తృతేజసా with her husband's prowess, అదీనామ్ not dejected, స్వేన with her own, శీలేన character, conduct, రక్షితామ్ protected, అసితలోచనామ్ black-eyed one, భామినీమ్ beautiful lady, తామ్ her, దేవీం సీతామ్ devi Sita, దదర్శ saw.

Hanuman saw the fawn-eyed lady clad in crushed and soiled clothes with a pathetic face. She felt no dejection when she thought of her husband's prowess. The black-eyed beauty was protected by her own chastity.
తాం దృష్ట్వా హనుమాన్ సీతాం మృగశాబనిభేక్షణామ్.

మృగకన్యామివ త్రస్తాం వీక్షమాణాం సమన్తతః৷৷5.17.28৷৷

దహన్తీమివ నిఃశ్వాసైర్వృక్షాన్ పల్లవధారిణః.

సంఘాతమివ శోకానాం దుఃఖస్యోర్మిమివోత్థితామ్৷৷5.17.29৷৷


హనుమాన్ Hanuman, మృగశాబనిభేక్షణామ్ fawn-eyed one (doe-eyed), త్రస్తామ్ frightened lady, మృగకన్యామివ like a female deer, సమన్తతః in all directions, వీక్షమాణామ్ was looking, పల్లవధారిణః with sprouts, వృక్షాన్ trees, నిఃశ్వాసైః sighing,దహన్తీమివ as if burning, శోకానామ్ of sorrows, సఙ్ఘాతమివ like a mass, ఉత్థితామ్ arisen, దుఃఖస్య sorrow's, ఊర్మిమివ like a wave, ఉత్థితాం rise, తాం సీతామ్ that Sita, దృష్ట్వా seeing.

Seeing the fawn-eyed Sita, a frightened female deer looking all around (as if for some help) sighing hot breath, was as though burning the trees having tender leaves with her hot sighs. She looked like a collective mass of all sorrows, a high tide of suffering.
తాం క్షమాం సువిభక్తాఙ్గీ వినాభరణశోభినీమ్৷৷5.17.30৷৷

ప్రహర్షమతులం లేభే మారుతిః ప్రేక్ష్య మైథిలీమ్.


క్షమామ్ tolerant lady, సువిభక్తాఙ్గీమ్ a lady with beautiful limbs, వినాభరణశోభినీమ్ shining even though she did not wear (many) ornaments, తాం మైథిలీమ్ that Mythili, ప్రేక్ష్య on observing, మారుతిః Maruti, అతులమ్ immeasuarable, ప్రహర్షమ్ joy, లేభే obtained.

She was a tolerant lady. She had beautiful limbs which looked splendid even though she was not wearing ornaments. Hanuman experienced immeasurable joy on seeing Mythili.
హర్షజాని చ సోశ్రూణి తాం దృష్ట్వా మదిరేక్షణామ్.

ముముచే హనుమాంస్తత్ర నమశ్చక్రే చ రాఘవమ్৷৷5.17.31৷৷


హనుమాన్ Hanuman, మదిరేక్షణామ్ with eyes intoxicating, తామ్ her, తత్ర there, దృష్ట్వా seeing, హర్షజాని arising due to joy, అశ్రూణి tears, ముముచే shed, రాఘవమ్ to Rama, నమశ్చక్రే చ paid obeisance.

Seeing that lady with eyes intoxicating, Hanuman shed tears of joy. At once he paid obeisance to Rama. (thinking he could trace Sita at last).
నమస్కృత్వా చ రామాయ లక్ష్మణాయ చ వీర్యవాన్.

సీతాదర్శనసంహృష్టో హనుమాన్ సంవృతోభవత్৷৷5.17.32৷৷


సీతాదర్శనసంహృష్టః joyful for having seen Sita, వీర్యవాన్ heroic one, హనుమాన్ Hanuman, రామాయ to Rama, లక్ష్మణాయ చ and Lakshmana, నమస్కృత్వా having offered salutations, సంవృతః covered himself, అభవత్ remained.

Heroic Hanuman felt happy when he saw Sita. He offered salutations to Rama and Lakshmana at heart and covered himself (with the leaves of the Simsupa tree) and waited.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే సప్తదశస్సర్గః.
Thus ends the seventeenth sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.