Sloka & Translation

Audio

[Description of Sita who was overcome with grief.]

తస్మిన్నేవ తతః కాలే రాజపుత్రీ త్వనిన్దితా.

రూపయౌవనసమ్పన్నం భూషణోత్తమభూషితమ్৷৷5.19.1৷৷

తతో దృష్ట్వైవ వైదేహీ రావణం రాక్షసాధిపమ్.

ప్రావేపత వరారోహా ప్రవాతే కదలీ యథా৷৷5.19.2৷৷


తతః then, తస్మిన్ కాలే ఏవ at that time, రాజపుత్రీ princess, అనిన్దితా blameless, వరారోహా of beautiful waist, వైదేహీ Vaidehi, రూపయౌవనసమ్పన్నమ్ endowed with beauty and youth, భూషణోత్తమభూషితమ్ adorned with best of ornaments, రాక్షసాధిపమ్ lord of demons, రావణమ్ Ravana, దృష్ట్వైవ just by seeing him, ప్రవాతే strong wind, కదలీ యథా like the banana plant, ప్రావేపత was shaken.

On just seeing Ravana, the lord of demons from a distance, adorned with the best of ornaments the charming, young, blameles princess Vaidehi of beautiful waist trembled like a banana plant shaken by a strong wind.
ఆచ్ఛాద్యోదరమూరుభ్యాం బాహుభ్యాం చ పయోధరౌ.

ఉపవిష్టా విశాలాక్షీ రుదన్తీ వరవర్ణినీ৷৷5.19.3৷৷


విశాలాక్షీ large-eyed one, వరవర్ణినీ a woman of fair complexion, ఊరుభ్యామ్ with thighs, ఉదరమ్ her belly, బాహుభ్యామ్ with both arms, పయోధరౌ her breasts, ఆచ్ఛాద్య after covering, రుదన్తీ while crying, ఉపవిష్టా was seated.

Large-eyed, fair-complexioned Sita seated there with her belly, thighs and breasts covered with arms cried.
దశగ్రీవస్తు వైదేహీం రక్షితాం రాక్షసీగణైః.

దదర్శ సీతాం దుఃఖార్తాం నావం సన్నామివార్ణవే৷৷5.19.4৷৷


దశగ్రీవస్తు even the ten-necked Ravana on his part, రాక్షసీగణైః by groups of she-demons, రక్షితామ్ protected by, వైదేహీమ్ Vaidehi, దుఃఖార్తామ్ tormented with grief, అర్ణవే in the ocean, సన్నామ్ drowned, నావమివ boat like, సీతామ్ Sita, దదర్శ saw.

The ten-necked Ravana, too, on his part saw Sita, tormented with grief, guarded by the she-demons like a boat sunk in the sea.
అసంవృతాయామాసీనాం ధరణ్యాం సంశితవ్రతామ్.

ఛిన్నాం ప్రపతితాం భూమౌ శాఖామివ వనస్పతేః৷৷5.19.5৷৷


అసంవృతామ్ on a bare, ధరణ్యామ్ on the ground, ఆసీనామ్ seated, సంశితవ్రతామ్ one who is woeful, ఛిన్నామ్ broken, భూమౌ on the ground, ప్రపతితామ్ fallen, వనస్పతేః of a tree, శాఖామివ like a branch.

She looked woeful seated on the bare earth like the broken branch of a tree cut and fallen down on the ground.
మలమణ్డనచిత్రాఙ్గీం మణ్డనార్హామమణ్డితామ్.

మృణాలీ పఙ్కదిగ్ధేవ విభాతి న విభాతి చ৷৷5.19.6৷৷


మలమణ్డనచిత్రాఙ్గీమ్ covered with colourful dust, మణ్డనార్హామ్ deserved adornment, అమణ్డితామ్ without any ornament, పఙ్కదిగ్ధా dipped in mud, మృణాలీవ a lotus stem, విభాతి shining న విభాతి చ and not shining.

Her body looked colourful with dust. Although she deserved adornment, she had none. She was like a lotus stem in mud looking bright yet dull (with mud).
సమీపం రాజసింహస్య రామస్య విదితాత్మనః.

సఙ్కల్పహయసంయుక్సైర్యాన్తీమివ మనోరథైః৷৷5.19.7৷৷


సఙ్కల్పహయసంయుక్సైః yoked to horses of her determination, మనోరథైః with the chariot of her mind, విదితాత్మనః bestowed with self-knowledge, రాజసింహస్య of the supreme king, రామస్య Rama's, సమీపమ్ to the presence, గచ్ఛన్తీమివ as though she was moving.

She was as though moving towards the knower of the self, the supreme king, Rama with the horses of her resolution yoked to the chariot of her mind.
శుష్యన్తీం రుదతీమేకాం ధ్యానశోకపరాయణామ్.

దుఃఖస్యాన్తమపశ్యన్తీం రామాం రామమనువ్రతామ్৷৷5.19.8৷৷


శుష్యన్తీం emaciated, రుదతీమ్ crying, ఏకామ్ alone, ధ్యానశోకపరాయణామ్ absorbed in thought and grief, దుఃఖస్య of grief, అన్తమ్ end, అపశ్యన్తీమ్ not finding, రామామ్ Rama, రామమ్ Rama alone, అనువ్రతామ్ thinking.

She was emaciated, absorbed in thought of Rama alone and crying and unable to find the end to her grief.
వేష్టమానాం తథావిష్టాం పన్నగేన్ద్రవధూమివ.

ధూప్యమానాం గ్రహేణేవ రోహిణీం ధూమకేతునా৷৷5.19.9৷৷


తథా in that way, ఆవిష్టామ్ sitting, వేష్టమానామ్ coiled around, పన్నగేన్ద్రవధూమివ like the queen of serpents, ధూమకేతునా by comet, గ్రహేణ by the planet, ధూప్యమానామ్ smoking, రోహిణీమివ like Rohini.

Sitting in that manner she resembled a coiled serpent queen, the star Rohini overshadowed by a smoking comet (that is Ravana).
వృత్తశీలకులే జాతామాచారవతి ధార్మికే.

పునఃసంస్కారమాపన్నాం జాతామివ చ దుష్కులే৷৷5.19.10৷৷


ధార్మికే in a righteous, ఆచారవతి in a traditional, వృత్తశీలకులే in a traditional virtuous family,
జాతామ్ born, సంస్కారమ్ refinement, ఆపన్నామ్ attained, దుష్కులే in a bad afmily, పునః again, జాతామివ చ as though born into.

Though born in a traditional righteous and virtuous family, she was as though passing through a purificatory process like a low-bred woman.
అభూతేనాపవాదేన కీర్తిం నిపతితామివ.

ఆమ్నాయానామయోగేన విద్యాం ప్రశిథిలామివ৷৷5.19.11৷৷


అభూతేన by false, అపవాదేన scandals, నిపతితామ్ lowered, కీర్తిమివ like fame, ఆమ్నాయానామ్ of the Vedic studies, అయోగేన by not applying, ప్రశిథిలామ్ let loose, విద్యామివ like education.

She resembled reputation besmirched by scandals, like Vedic studies slackened by lack of aplication. (Knowledge is verified with a suitable statment of the Veda which is the ultimate test of ones finding. This method is adopted in all Astika sastras which accept the authority of the Veda).
సన్నామివ మహాకీర్తిం శ్రద్ధామివ విమానితామ్.

పూజామివ పరిక్షీణామాశాం ప్రతిహతామివ৷৷5.19.12৷৷


సన్నామ్ grown dim, మహాకీర్తిమివ like great fame, విమానితామ్ slighted, శ్రద్ధామివ like faith, పరిక్షీణామ్ meddled with, పూజామివ like worship, ప్రతిహతామ్ frustrated, ఆశామివ like hope.

She was like great fame grown dim, faith slighted, worship meddled and hope frustrated.
(Note: Sita's condition is being compared with abstract concepts such as fame, faith, reverence and hope which are hit by reverses in fate. She was the personification of all such suffering.)
ఆయతీమివ విధ్వస్తామాజ్ఞాం ప్రతిహతామివ.

దీప్తామివ దిశం కాలే పూజామపహృతామివ৷৷5.19.13৷৷


విధ్వస్తామ్ blasted, ఆయతీమివ like the prospect, ప్రతిహతామ్ flouted, ఆజ్ఞామివ like the command, కాలే at the time of catastrophe, దీప్తామ్ glowing, దిశమివ like the direction, అపహృతామ్ abducted, పూజామివ like worship

She was like a prospect blasted, command flouted, entire direction set on flames at the time of catastrophe and articles of worship abducted by evil forces at the sacrificial ceremony.
పద్మినీమివ విధ్వస్తాం హతశూరాం చమూమివ.

ప్రభామివ తమోధ్వస్తాముపక్షీణామివాపగామ్৷৷5.19.14৷৷


విధ్వస్తామ్ blighted, పద్మినీమివ like lotus creeper, హతశూరామ్ whose gallant warriors are killed, చమూమివ like the army, తమోధ్వస్తామ్ by darkness shadowed, ప్రభామివ like radiance, ఉపక్షీణామ్ dried, ఆపగామివ like the stream.

She was like a lotus-creeper blighted, an army with its gallant warriors killed, radiance of light blocked by darkness and a stream run dry.
వేదీమివ పరామృష్టాం శాన్తామగ్నిశిఖామివ.

పౌర్ణమాసీమివ నిశాం రాహుగ్రస్తేన్దుమణ్డలామ్৷৷5.19.15৷৷


పరామృష్టామ్ defiled, వేదీమివ like the altar of worship, శాన్తామ్ extinguished, అగ్నిశిఖామివ like the blazing flames, రాహుగ్రస్తేన్దుమణ్డలామ్ like the full-moon eclipsed by Rahu, పైర్ణమాసీమ్ full-moon, నిశామివ like the night.

(She was) like the altar of worship defiled, blazing fire extinguished, and the Moon eclipsed by Rahu in the full moon night.
ఉత్కృష్టపర్ణకమలాం విత్రాసితవిహఙ్గమామ్.

హస్తిహస్తపరామృష్టామాకులాం పద్మినీమివ৷৷5.19.16৷৷


హస్తిహస్తపరామృష్టామ్ destroyed by the trunks of elephants, ఉత్కృష్టపర్ణకమలామ్ lotus pond with excellent leaves, విత్రాసితవిహఙ్గమామ్ with frightened birds, ఆకులామ్ crushed, పద్మినీమివ like the lotus creeper.

(She appeared) like a lotus-pond the excellent leaves of whose lotuses surrounded by frightened birds are destroyed by the trunks of elephants.
పతిశోకాతురాం శుష్కాం నదీం విస్రావితామివ.

పరయా మృజయా హీనాం కృష్ణపక్షనిశామివ৷৷5.19.17৷৷


పతిశోకాతురామ్ stricken with grief caused by separation from her husband, విస్రావితామ్ with its water grown thin, శుష్కామ్ dried, నదీమివ like the river, పరయా with great, మృజయా ablution, హీనామ్ deprived, కృష్ణపక్షనిశామివ like the night during the dark fortnight.

Stricken with grief caused by separation from her husband, she appeared like a river gone thin and dry, not fit for ablution, like a night during dark fortnight of the month deprived of all its glow.
సుకుమారీం సుజాతాఙ్గీం రత్నగర్భగృహోచితామ్.

తప్యమానామివోష్ణేన మృణాలీమచిరోద్ధృతామ్৷৷5.19.18৷৷


సుకుమారీమ్ delicate, సుజాతాఙ్గీమ్ a lady with beautiful limbs, రత్నగర్భగృహోచితామ్ who deserves to be in a gem-crusted house, తప్యమానామ్ being scorched, అచిరోద్ధృతామ్ just plucked out, మృణాలీమివ like the lotus stem.

A delicate lady with beautiful limbs who deserved to be in a gem-crusted house was (now) like a lotus stem just plucked out and scorched by the Sun's heat.
గృహీతామాలితాం స్తమ్భే యూథపేన వినాకృతామ్.

నిఃశ్వసన్తీం సుదుఃఖార్తాం గజరాజవధూమివ৷৷5.19.19৷৷


గృహీతామ్ held, స్తమ్భే to a pillar, ఆలితామ్ tied, యూథపేన వినా కృతామ్ separated from her lord, the
leader of the herd, నిఃశ్వన్తీమ్ sighing heavily, సుదుఃఖార్తామ్ with intense grief, గజరాజవధూమివ like a royal female elephant.

She was sighing heavily in intense grief like a royal female elephant tied to a pillar and separated from her lord, the leader of the herd.
ఏకయా దీర్ఘయా వేణ్యా శోభమానామయత్నతః.

నీలయా నీరదాపాయే వనరాజ్యా మహీమివ৷৷5.19.20৷৷


దీర్ఘయా with a long, ఏకయా even with a single, వేణ్యా braid of hair, అయత్నతః carelessly, శోభమానామ్ beautiful-looking, నీరదాపాయే at the end of rain, నీలయా with dark, వనరాజ్యా with a row of trees, మహీమివ like the land.

She was lovely even with a single braid of unkempt hair like the earth with a single row of dark trees covering its surface at the end of the rainy season.
ఉపవాసేన శోకేన ధ్యానేన చ భయేన చ.

పరిక్షీణాం కృశాం దీనామల్పాహారాం తపోధనామ్৷৷5.19.21৷৷


ఉపవాసేన by fasting, శోకేన due to grief, ధ్యానేన due to brooding, భయేన చ and threatenings, పరిక్షీణాం a wasted, కృశామ్ emaciated, దీనామ depressed, అల్పాహారామ్ ate little, తపోధనామ్ rich by austerities.

She was wasted and emaciated through fasting and grief, depressed due to brooding and threatenings. She ate very little but was rich with austerities.
ఆయాచమానాం దుఃఖార్తాం ప్రాఞ్జలిం దేవతామివ.

భావేన రఘుముఖ్యస్య దశగ్రీవపరాభవమ్৷৷5.19.22৷৷


దేవతామివ like a goddess, దుఃఖార్తామ్ tormented with grief, భావేన mentally, రఘుముఖ్యస్య to the foremost of the Raghu family, Rama, దశగ్రీవపరాభవమ్ insult by Ravana, ప్రాఞ్జలిం with folded hands, ఆయాచమానామ్ seemed as though supplicating.

Tormented with grief, Sita looked like a goddess begging Rama, the foremost of the Raghu family with folded hands in her mind to destroy Ravana, the ten-necked demon.
సమీక్షమాణాం రుదతీమనిన్దితాం సుపక్ష్మతామ్రాయతశుక్లలోచనామ్.

అనువ్రతాం రామమతీవ మైథిలీం ప్రలోభయామాస వధాయ రావణః৷৷5.19.23৷৷


సమీక్షమాణామ్ a lady casting glances, రుదతీమ్ crying, అనిన్దితామ్ blameless, సుపక్ష్మతామ్రాయతశుక్లలోచనామ్ with attractive eyelashes and broad bright eyes, అతీవ very much, రామమ్ about Rama, అనువ్రతామ్ devoted, మైథిలీమ్ Mythili, రావణః Ravana, వధాయ to kill, ప్రలోభయామాస tried to allure.

Blameless Mythili with clear, large eyes and beautiful eyelashes with a reddish tint at the corners was looking around, crying. Ravana tried to allure Sita who was deeply faithful to Rama and threatened to kill her (when he found her unflinching).
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ఏకోనవింశస్సర్గః.
Thus ends the nineteenth sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.