Sloka & Translation

Audio

[Sita's conjucture]

తతశ్శాఖాన్తరే లీనం దృష్ట్వా చలితమానసా.

వేష్టితార్జునవస్త్రం తం విద్యుత్సఙ్ఘాతపిఙ్గలమ్৷৷5.32.1৷৷


తతః then, శాఖాన్తరే in between the branches, లీనమ్ hidden, వేష్టితార్జునవస్త్రమ్ clad in white, విద్యుత్సఙ్ఘాతపిఙ్గలమ్ of tawny complexion like a cluster of lightnings, తమ్ him, దృష్ట్వా seeing, చలితమానసా got perplexed.

Sita got perplexed on seeing him (Hanuman), who was tawny in complexion and looked like a cluster of lightnings, clad in white and hidden in between the branches.
సా దదర్శ కపిం తత్ర ప్రశ్రితం ప్రియవాదినమ్.

ఫుల్లాశోకోత్కరాభాసం తప్తచామీకరేక్షణమ్৷৷5.32.2৷৷


సా she, తత్ర there, ఫుల్లాశోకోత్కరాభాసమ్ bright like fully-blossomed Ashoka flower, తప్తచామీకరేక్షణమ్ whose eyes are bright like molten gold, ప్రశ్రితమ్ was readily approaching, ప్రియవాదినమ్ one who spoke softly and pleasingly, కపిమ్ monkey, దదర్శ saw.

There (on the tree) she noticed a monkey like a cluster of fully blossomed Ashoka flower, shining bright, whose eyes were glowing like pure molten gold, speaking softly and pleasingly.
మైథిలీ చిన్తయామాస విస్మయం పరమం గతా.

అహో భీమమిదం రూపం వానరస్య దురాసదమ్৷৷5.32.3৷৷

దుర్నిరీక్షమితి జ్ఞాత్వా పునరేవ ముమోహ సా.


మైథిలీ Mythili, పరమమ్ supreme, విస్మయమ్ astonishment, గతా felt, చిన్తయామాస began thinking,
అహో Oh!, వానరస్య vanara's, దురాసదమ్ inaccessible, ఇదమ్ this, రూపమ్ appearance, భీమమ్ frightening, దుర్నిరీక్షమ్ impossible to look at, ఇతి thus, జ్ఞాత్వా thinking, సా she, పునరేవ once again, ముమోహ fainted.

Astonisted Mythili began thinking. 'Oh! this vanara's appearance is frightening. He is terrible to look at. He is inaccessible'. Thinking over this again and again, she fainted.
విలలాప భృశం సీతా కరుణం భయమోహితా৷৷5.32.4৷৷

రామరామేతి దుఃఖార్తా లక్ష్మణేతి చ భామినీ.

రురోద బహుధా సీతా మన్దం మన్దస్వరా సతీ৷৷5.32.5৷৷


భామినీ a noble lady, సీతా Sita, భయమోహితా overcome with fear, దుఃఖార్తా sorrowful, రామరామేతి saying Rama, Rama, లక్ష్మణేతి చ and Lakshmana also, భృశమ్ repeatedly, కరుణమ్ pitiably, విలలాప cried, సీతా Sita, మన్దస్వరా సతీ in low voice, బహుధా many ways, రురోద cried.

Overcome with sorrow and fear, noble Sita sobbed pitiably muttering repeatedly. 'O Rama, O Rama, O Lakshmana'.
సా తం దృష్ట్వా హరిశ్రేష్ఠం వినీతవదుపస్థితమ్.

మైథిలీ చిన్తయామాస స్వప్నోయమితి భామినీ৷৷5.32.6৷৷


భామినీ noble lady, సా మైథిలీ that Maithili, వినీతవత్ humbly, ఉపస్థితమ్ stood near, తమ్ him, హరిశ్రేష్ఠమ్ best of vanaras, దృష్ట్వా after seeing, అయమ్ this, స్వప్నః dream, ఇతి thus, చిన్తయామాస began thinking.

Noble Sita, seeing the best of vanaras who stood near humbly, began reflecting 'Is this a dream'?
సా వీక్షమాణా పృథుభుగ్నవక్త్రం శాఖామృగేన్ద్రస్య యథోక్తకారమ్.

దదర్శ పిఙ్గాధిపతే రమాత్యం వాతాత్మజం బుద్ధిమతాం వరిష్ఠమ్৷৷5.32.7৷৷


సా she, వీక్షమాణా was looking here and there, పృథుభుగ్నవక్త్రమ్ with a large curved face, శాఖామృగేన్ద్రస్య of the lord of monkeys, యథోక్తకారమ్ obedient servant, పిఙ్గాధిపతే of the king of monkeys, అమాత్యమ్ minister, బుద్ధిమతామ్ among the intelligent, వరిష్ఠమ్ foremost, వాతాత్మజమ్ son of the wind-god, దదర్శ saw.

Looking here and there, she saw a monkey with a large, curved face, an obedient servant and a minister of the monkey-lord, the foremost among the intelligentia and the son of the Wind-god.
సా తం సమీక్ష్యైవ భృశం విసంజ్ఞా గతాసుకల్పేన బభూవ సీతా.

చిరేణ సంజ్ఞాం ప్రతిలభ్య భూయో విచిన్తయామాస విశాలనేత్రా৷৷5.32.8৷৷


సా సీతా that Sita, తమ్ him, సమీక్ష్యైవ after looking at, భృశమ్ greatly, విసంజ్ఞా lost senses, గతాసుకల్పేవ as if she was almost dead, బభూవ remained, విశాలనేత్రా large-eyed, చిరేణ after a long time, సంజ్ఞామ్ senses, ప్రతిలభ్య after getting back, భూయః again, విచిన్తయామాస started thinking

The large-eyed Sita lost her senses looking at him. She got back her senses after a long time and started thinking again:
స్వప్నే మయాయం వికృతోద్య దృష్టశ్శాఖామృగశ్శాస్త్రగణైర్నిషిద్ధః.

స్వస్త్యస్తు రామాయ స లక్ష్మణాయ తథా పితుర్మే జనకస్య రాజ్ఞః৷৷5.32.9৷৷


అద్య today, మయా by me, వికృతః an ugly form, శాస్త్రగణైః by sastras, నిషిద్ధః prohibited, శాఖామృగః monkey, స్వప్నే in a dream, దృష్టః is seen, సలక్ష్మణాయ for Lakshmana, రామాయ for Rama, తథా so also, మే పితుః my father, జనకస్య రాజ్ఞః of the king Janaka, స్వస్తి auspicious, అస్తు be

'Today I saw an ugly monkey in my dream. Its sight in a dream is inauspicious according to sastras. Let it be auspicious for Lakshmana and Rama for the sake of my father Janaka.
స్వప్నోపి నాయం నహి మేస్తి నిద్రా శోకేన దుఃఖేన చ పీడితాయాః.

సుఖం హి మే నాస్తి యతోస్మి హీనా తేనేన్దుపూర్ణప్రతిమాననేన৷৷5.32.10৷৷


అయమ్ this, స్వప్నోపి even in a dream, న not, శోకేన with grief, దుఃఖేన చ and with sorrow, పీడితాయాః a tormented woman, మే to me, నిద్రా sleep, నాస్తి హి not there, మే to me, సుఖమ్ pleasure, నాస్తి హి not there, యతః therefore, ఇన్దుపూర్ణప్రతిమాననేన whose face is like a fullmoon, తేన with him, హీనా devoid, అస్మి I am

"But no, it was not a dream for tormented by grief and sorrow I cannot have a dream. When separated from the moon-faced Rama I have no sleep or pleasure, how can I have dream?
రామేతి రామేతి సదైవ బుద్ధ్యా విచిన్త్య వాచా బ్రువతీ తమేవ.

తస్యానురూపాం చ కథాం తదర్థమేవం ప్రపశ్యామి తథా శృణోమి৷৷5.32.11৷৷


రామేతి రామేతి only Rama Rama, సదా ఐవ always, బుద్ధ్యా with my brain, విచిన్త్య after thinking, తమేవ him alone, బ్రువతీ thinking of, తస్య his, అనురూపామ్ favourable, తదర్థమ్ for his sake, కథామ్ talk, ఏవమ్ in this way, ప్రపశ్యామి I am seeing, తథా so also, శృణోమి I am hearing.

"I am always meditating upon Rama and thinking of him alone. I am talking about things related to him. Because of that I see him and hear him.
అహం హి తస్యాద్య మనోభవేన సమ్పీడితా తద్గతసర్వభావా.

విచిన్తయన్తీ సతతం తమేవ తథైవ పశ్యామి తథా శృణోమి৷৷5.32.12৷৷


అద్య now, అహమ్ I, తస్య his, మనోభవేన by love for him, సమ్పీడితా tormented, తద్గతసర్వభావా all my thoughts immersed in him, సతతమ్ always, తమేవ about him only, విచిన్తయన్తీ while I am thinking of, తథైవ in a similar manner, పశ్యామి I am seeing, తథైవ only in such a way, శృణోమి I am listening.

"I am tormented by intense love for Rama, with all my thoughts immersed in him. Since I am constantly thinking of him I see him and hear words about him. (She thinks it is all hallucination.)
మనోరథస్స్యాదితి చిన్తయామి తథాపి బుద్ధ్యా చ వితర్కయామి.

కిం కారణం తస్య హి నాస్తి రూపం సువ్యక్తరూపశ్చ వదత్యయం మామ్৷৷5.32.13৷৷


మనోరథః desire, స్యాత్ may be, ఇతి thus, చిన్తయామి I think, బుద్ధ్యా చ thinking, తథా like that, వితర్కయామి I am deliberating, తస్య its, రూపమ్ form, నాస్తి హి is not seen, అయమ్ this, సువ్యక్తరూపః seen in a manifested form, మామ్ by me, వదతి speaks, కారణమ్ cause, కిమ్ what?

"I feel it is only the desire in my mind. Desire has no form. But the one who is addressing me has a form. I cannot understand this.
నమోస్తు వాచస్పతయే సవజ్రిణే స్వయంభువే చైవ హుతాశనాయ చ.

అనేన చోక్తం యదిదం మమాగ్రతో వనౌకసా తచ్ఛ తథాస్తు నాన్యథా৷৷5.32.14৷৷


సవజ్రిణే along with Indra, వాచస్పతయే for Brihaspati, స్వయంభువే చైవ even for the creator Brahma, హుతాశనాయ for god of fire, చ also, నమః salutations, అస్తు may be, అనేన by him, వనౌకసా by the resident of the forest, మమ అగ్రతః in front of me, యత్ whatever, ఇదమ్ this, ఉక్తమ్ spoken, తత్ that, తథా true, అస్తు may be, అన్యథా other than that, న not be.

"My salutations to Indra, Brihaspati, Brahma the creator and also to the fire-god. Let all those words spoken by the vanara here in front of me be true and not other than that."
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ద్వాత్రింశస్సర్గః৷৷
Thus ends the thirtysecond sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.