Sloka & Translation

Audio

[Five Generals of Ravana done to death by Hanuman in war]

హతాన్మన్త్రిసుతాన్ బుద్ధ్వా వానరేణ మహాత్మనా.

రావణస్సంవృతాకారశ్చకార మతిముత్తమామ్৷৷5.46.1৷৷


రావణః Ravana, మహాత్మనా the great, వానరేణ by the vanara, మన్త్రిసుతాన్ sons of the ministers, హతాన్ killed, బుద్ద్వా knowing, సంవృతాకారః who had concealed his agony, ఉత్తమామ్ good, మతిమ్ thought, చకార formulated.

Coming to know that the seven sons of the ministers were slain by the great vanara, Ravana, who had concealed his feelings of agony thought of a good plan.
స విరూపాక్షయూపాక్షౌ దుర్ధరం చైవ రాక్షసమ్.

ప్రఘసం భాసకర్ణం చ పఞ్చసేనాగ్రనాయకాన్৷৷5.46.2৷৷

సన్దిదేశ దశగ్రీవో వీరాన్నయవిశారదాన్.

హనుమద్గ్రహణవ్యగ్రాన్వాయువేగసమాన్యుధి৷৷5.46.3৷৷


సః దశగ్రీవః the ten-headed Ravana, వీరాన్ warriors, నయవిశారదాన్ skilled in statecraft, హనుమద్గ్రహణవ్యగ్రాన్ eager to capture Hanuman, యుథి in battle, వాయువేగసమాన్ equal to wind in speed, విరూపాక్షయూపాక్షౌ Virupaksha and Yupaksha, దుర్ధరమ్ Durdhara, రాక్షసం చైవ also a giant, ప్రఘసమ్ Praghasa, భాసకర్ణం చ Bhaskarna and, సేనాగ్రనాయకాన్ army Generals పఞ్చ five,సన్దిదేశ commanded.

The ten-headed Ravana, eager to capture Hanuman, commanded his five army Generals called Virupaksha, Yupaksha, Durdhara, Praghasa and Bhaskarna, who were great warrior-statesmen valiant and, equal to wind in speed.
యాత సేనాగ్రగాస్సర్వే మహాబలపరిగ్రహాః.

సవాజిరథమాతఙ్గాస్స కపిశ్శాస్యతామితి৷৷5.46.4৷৷


సేనాగ్రగాః O Army generals, సర్వే all, మహాబలపరిగ్రహాః accompanied by large, strong army, సవాజిరథమాతఙ్గాః along with horses, chariots and elphants, యాత march, సః కపిః that vanara, శాస్యతామ్ punish, ఇతి thus.

"O Army generals! march with a large, strong army with horses, chariots and elephants and punish the vanara.
యత్నైశ్చ ఖలు భావ్యం స్యాత్తమాసాద్య వనాలయమ్.

కర్మ చాపి సమాధేయం దేశకాలావిరోధినమ్৷৷5.46.5৷৷


తమ్ him, వనాలయమ్ a forest-dweller, ఆసాద్య after reaching, యత్నైః చ with all efforts, భావ్యమ్ should be engaged, దేశకాలావిరోధినమ్ that which is not against time and space, కర్మ చాపి even action, సమాధేయమ్ should be done.

"Go to that forest-dweller and make all efforts to impose on him punishment appropriate to time and place (keeping in view the harm he has done).
న హ్యహం తం కపిం మన్యే కర్మణా ప్రతితర్కయన్.

సర్వథా తన్మహద్భూతం మహాబలపరిగ్రహమ్৷৷5.46.6৷৷


అహమ్ I, కర్మణా by his actions, ప్రతితర్కయన్ judging again and again,తమ్ him, కపిమ్ monkey, న మన్యే I do not think, సర్వథా by all its actions, తత్ that, మహాబలపరిగ్రహమ్ endowed with great strength, మహత్ great, భూతమ్ a being.

"Judging again and again from all actions, I do not think he is an ordinary monkey. He is a being endowed with great strength.
భవేదిన్ద్రేణ వా సృష్టమస్మదర్థం తపోబలాత్.

సనాగయక్షగన్ధర్వా దేవాసురమహర్షయః৷৷5.46.7৷৷

యుష్మాభిస్సహితైస్సర్వైర్మయా సహ వినిర్జితాః.

తైరవశ్యం విధాతవ్యం వ్యలీకం కిఞ్చిదేవ నః৷৷5.46.8৷৷

తదేవ నాత్ర సన్దేహః ప్రసహ్య పరిగృహ్యతామ్.

నావమాన్యో భవద్భిశ్చ హరిర్ధీరపరాక్రమః৷৷5.46.9৷৷


అస్మదర్ధమ్ it seems to me, తపోబలాత్ by ascetic power, ఇన్ద్రేణ by Indra, సృష్టం వా may be created, భవేత్ may be, సహితైః along with, సర్వైః by all, యుష్మాభిః of you, మయా by me, సనాగయక్షగన్ధర్వాః nagas, yakshas, gandharvas,దేవాసురమహర్షయః gods, demons and ascetics, వినిర్జితాః subdued, తైః by them, నః us, కిఞ్చిదేవ even a little, వ్యలీకమ్ harm, అవశ్యమ్ certainly, విధాతవ్యమ్ should be done, తదేవ this is same reaction, అత్ర in this case, సన్దేహః doubt, న no, ప్రసహ్య with force, పరిగృహ్యతామ్ he may be captured, ధీరపరాక్రమః a warrior of heroic strength, హరిః monkey, భవద్భి by you also, నావమాన్యః should not be insulted.

"To me it appears he is created by Indra with his ascetic power (for punishing us). I have subdued nagas, yakshas, gandharvas and even gods, asuras and ascetics with your help. So you should certainly bring him here without doing any harm. Capture the monkey forcibly. Do not insult that mighty monkey.
దృష్టా హి హరయః పూర్వం మయా విపులవిక్రమాః.

వాలీ చ సహసుగ్రీవో జామ్బవాంశ్చ మహాబలః৷৷5.46.10৷৷

నీలస్సేనాపతిశ్చైవ యే చాన్యే ద్వివిదాదయః.

నైవం తేషాం గతిర్భీమా న తేజో న పరాక్రమః৷৷5.46.11৷৷

న మతిర్న బలోత్సాహౌ న రూపపరికల్పనమ్.


పూర్వమ్ earlier, మయా by me, విపులవిక్రమాః of immense prowess, హరయః monkeys, సహసుగ్రీవః with Sugriva, వాలీ చ and Vali, మహాబలః mighty, జామ్బవాంశ్చ and Jambavan, సేనాపతిః army chief, నీలః Nila, ద్వివిదాదయః Dvivida and others, అన్యే చ and others, యే those, దృష్టాః హి have seen, తేషామ్ for them, గతిః movement, ఏవమ్ that way, భీమా tremendous, న not, తేజః splendour,
పరాక్రమః valour, న not, మతిః intellect, న not, బలోత్సాహౌ strength and energy, రూపపరికల్పనమ్ ability to change form at will.

"Earlier I have seen monkeys of immense prowess, like Vali and Sugriva as well as Jambavan, the bear. Also I have seen the army general, Nila, Dvivida and others. They do not have such tremendous splendour or movement valour, intellect and strength and energy. They did not have such ability to change form at their will.
మహత్సత్త్వమిదం జ్ఞేయం కపిరూపం వ్యవస్థితమ్৷৷5.46.12৷৷

ప్రయత్నం మహదాస్థాయ క్రియతామస్య నిగ్రహః.


ఇదమ్ this, కపిరూపమ్ a monkey form, వ్యవస్థితమ్ concluded, మహత్ great, సత్త్వమ్ being, జ్ఞేయమ్ It should be understood, మహత్ extraordinary, ప్రయత్నమ్ effort, ఆస్థాయ by putting up, అస్య his, నిగ్రహః capture, క్రియతామ్ do.

"It should be understood that he has taken the form of a monkey. You have to put in extraordinary effort to capture him by acting in a suitable manner.
కామం లోకాస్త్రయస్సేన్ద్రాస్ససురాసురమానవాః৷৷5.46.13৷৷

భవతామగ్రతః స్థాతుం న పర్యాప్తా రణాజిరే.


సేన్ద్రాః including Indra, ససురాసురమానవాః suras, asuras and humans together, త్రయః all the three, లోకాః worlds, రణాజిరే in the battlefield, భవతామ్ your, అగ్రతః in front, స్థాతుమ్ to stand, న పర్యాప్తాః not competent, కామమ్ indeed.

"Even Indra, suras, asuras and humans and the three worlds together are incompetent to stand before you in a battlefield.
తథాపి తు నయజ్ఞేన జయమాకాఙ్క్షతా రణే৷৷5.46.14৷৷

ఆత్మా రక్ష్యః ప్రయత్నేన యుద్ధసిద్ధిర్హి చఞ్చలా.


తథాపి తు even then, రణే in a war, జయమ్ victory, ఆకాఙ్క్షతా while desiring, నయజ్ఞేన by
carefully adopting war strategies in an intelligent manner, ప్రయత్నేన making effort, ఆత్మా your own self, రక్ష్యః should be protected, యుద్ధసిద్ధిః victory in war, చఞ్చలా హి is uncertain.

"Even then, you should safeguard yourself with great effort adopting war-strategies in an intelligent manner to be victorious, for success in war is uncertain.
తే స్వామివచనం సర్వే ప్రతిగృహ్య మహౌజసః৷৷5.46.15৷৷

సముత్పేతుర్మహావేగా హుతాశసమతేజసః.

రథైర్మత్తైశ్చ మాతఙ్గైర్వాజిభిశ్చ మహాజవైః৷৷5.46.16৷৷

శస్త్రైశ్చ వివిధైస్తీక్ష్ణైస్సర్వైశ్చోపచితా బలైః.


మహౌజసః very strong, హుతాశసమతేజసః resplendant as sacrificial fire, తే సర్వే all of them, స్వామివచనమ్ king's words, ప్రతిగృహ్య accepting, మహావేగాః who were swift, రథైః with chariots, మత్తై intoxicated, మాతఙ్గై: with elephants, మహాజవైః of great speed, వాజిభిశ్చ with horses, తీక్ష్ణైః sharp, వివిధైః many kinds, శస్త్రై: with weapons, సర్వే all, బలైః strong army, ఉపచితాః collecting,సముత్పేతుః sallied forth together

Taking King's order, the strong and swift warriors, resplendent as the flame of sacrificial fire sallied forth with their army on chariots, on the back of rutting elephants, some on swift horses equipped with sharp weapons of many kinds.
తతస్తం దదృశుర్వీరా దీప్యమానం మహాకపిమ్৷৷5.46.17৷৷

రశ్మిమన్తమివోద్యన్తం స్వతేజోరశ్మిమాలినమ్.

తోరణస్థం మహోత్సాహం మహాసత్త్వం మహాబలమ్৷৷5.46.18৷৷


తతః then, వీరాః heroes, స్వతేజోరశ్మిమాలినమ్ shining like the Sun-god with his own effulgence, ఉద్యన్తమ్ a rising one, రశ్మిమన్తమివ like the Sun, దీప్యమానమ్ shining, తోరణస్థమ్ standing at the archway, మహోత్సాహమ్ extraordinary agility, మహాసత్త్వమ్ intelligent,మహాబలమ్ endowed with tremendous strength, తం మహాకపిమ్ him the vanara, దదృశుః saw.

The heroic giants caught sight of the vanara, who was blazing encircled as though he
was by the rays of his own glory, looking like the rising Sun. He was endowed with extraordinary agility, intelligence, and tremendous strength standing, waiting at the archway.
మహామతిం మహావేగం మహాకాయం మహాబలమ్.

తం సమీక్ష్యైవ తే సర్వే దిక్షు సర్వాస్వవస్థితాః৷৷5.46.19৷৷

తై స్తై: ప్రహరణైర్భీమైరభిపేతుస్తతస్తతః.


సర్వే all, మహామతిమ్ highly intelligent, మహావేగమ్ very swift, మహాకాయమ్ having a huge body, మహాబలమ్ tremendous strength, తమ్ him, సమీక్ష్యైవ having observed, సర్వాసు in all, దిక్షు directions, అవస్థితాః positioned, తతస్తతః here and there, భీమైః with dreadful, స్తైస్తై: with different, ప్రహరణైః with weapons, అభిపేతుః attacked.

Having observed the tremendous strength, intelligence and swiftness in action of Hanuman, the generals of the army positioned at all directions and assailed him with dreadful weapons.
తస్య పఞ్చాయసాస్తీక్ష్ణాశ్శితాః పీతముఖాశ్శరాః৷৷5.46.20৷৷

శిరస్యుత్పలపత్రాభా దుర్ధరేణ నిపాతితాః.


తీక్ష్ణాః sharp, శితాః sharp, పీతముఖాః steel shafts with polished yellow tips (of gold), ఉత్పలపత్రాభాః shining like petals of lilies, ఆయసాః steel shafts made of iron, పఞ్చ five, శరాః arrows, దుర్ధరేణ by Durdhara, తస్య his, శిరసి on his head, నిపాతితాః pierced.

Durdhara pierced into the head of Hanuman with five sharp arrows and polished steel shafts with yellow tips (gold) shining like red lotus petals. They were like petals of lilies thrown on the head of Hanuman (causing no pain).
స తైః పఞ్చభిరావిద్ధశ్శరైశ్శిరసి వానరః৷৷5.46.21৷৷

ఉత్పపాత నదన్ వ్యోమ్ని దిశో దశ వినాదయన్.


వానరః vanara, తైః them, పఞ్చభిః by those five, శరైః with arrows, శిరసి on the head, అవిద్ధః pierced in, నదన్ roared, దశదిశః the ten directions, వినాదయన్ making a loud noise, వ్యోమ్ని in the sky, ఉత్పపాత leaped.

With five arrows pierced in the head of the vanara, Hanuman leaped into the sky with terrible roar, which resounded in all the ten directions.
తతస్తు దుర్ధరో వీరస్సరథస్సజ్యకార్ముకః৷৷5.46.22৷৷

కిరన్ శరశతైస్తీక్ష్ణైరభిపేదే మహాబలః.


తతః thereafter, మహాబలః powerful, వీరః hero, దుర్ధరః Durdhara, సరథః with his the chariot, సజ్యకార్ముకః with his string fastened, తీక్ష్ణైః sharp, శరశతైః hundreds of arrows, కిరన్ while hitting, అభిపేదే attacked.

Then the powerful, hero, Durdhara, mounted on his chariot, fastened his bow-string and hit Hanuman with hundreds of sharp arrows.
స కపిర్వారయామాస తం వ్యోమ్ని శరవర్షిణమ్৷৷5.46.23৷৷

వృష్టిమన్తం పయోదాన్తే పయోదమివ మారుతః.


సః కపిః that vanara, వ్యోమ్ని in the sky, శరవర్షిణమ్ showering of arrows, తమ్ on him, పయోదాన్తే at the end of the rainy season, వృష్టిమన్తమ్ showering rain drops, పయోదమ్ a cloud, మారుతః ఇవ like the wind, వారయామాస prevented.

The great monkey kept away the showering arrows like the wind prevents rain-cloud from showering rain drops at the end of monsoon.
అర్ధ్యమానస్తతస్తేన దుర్ధరేణానిలాత్మజః৷৷5.46.24৷৷

చకార కదనం భూయో వ్యవర్ధత చ వేగవాన్.


తేన by him, దుర్ధరేణ by Durdhara, అర్ధ్యమానః attacked, అనిలాత్మజః son of the Wind-god, తతః then, కదనమ్ battle, చకార fought, వేగవాన్ swift hero, భూయః again, వ్యవర్ధత grew in size.

When the son of the Wind-god was attacked by Durdhara, he again grew in size
స దూరం సహసోత్పత్య దుర్ధరస్య రథే హరిః৷৷5.46.25৷৷

నిపపాత మహావేగో విద్యుద్రాశిర్గిరావివ.


సః హరిః that vanara, దూరం far off, సహసా at once, ఉత్పత్య leaped, మహావేగః in high speed, గిరౌ on the mountain, విద్యుద్రాశిరివ like flashes of lightning, దుర్ధరస్య Durdhara's, రథే on the chariot, నిపపాత fell on.

Hanuman suddenly leaped far off into the air at high speed and fell on Durdhara's chariot just like a thunderous lightning falls on a mountain.
తతస్స మథితాష్టాశ్వం రథం భగ్నాక్షకూబరమ్৷৷5.46.26৷৷

విహాయ న్యపతద్భూమౌ దుర్ధరస్త్యక్తజీవితః.


తతః then, సః he, మథితాష్టాశ్వమ్ eight horses killed, భగ్నాక్షకూబరమ్ with its axle and wooden frame (to which the yoke is fixed) broken, రథమ్ chariot, విహాయ left, త్యక్తజీవితః devoid of life, భూమౌ on the ground, న్యపతత్ fell.

Having lost his chariot, the horses yoked to it killed, its axle and pole broken to pieces, Durdhara fell down dead from the chariot.
తం విరూపాక్షయూపాక్షౌ దృష్ట్వా నిపతితం భువి৷৷5.46.27৷৷

సఞ్జాతరోషౌ దుర్ధర్షావుత్పేతురరిన్దమౌ.


దుర్ధర్షౌ unassailable warriors, అరిన్దమౌ crushers of enemies, విరూపాక్షయూపాక్షౌ Virupaksha and Yupaksha, భువి on the ground, నిపతితమ్ fallen, తమ్ him, దృష్ట్వా seeing, సఞ్జాతరోషౌ enraged, ఉత్పేతుః leaped at him.

Seeing the body of Durdhara fallen on the ground, enraged Virupaksha and Yupaksha, the unassailable crushers of enemies leaped towards him.
స తాభ్యాం సహసోత్పత్య విష్ఠితో విమలేమ్బరే৷৷5.46.28৷৷

ముద్గరాభ్యాం మహాబాహుర్వక్షస్యభిహతః కపిః.


విమలే in a clear white, అమ్బరే in the sky, విష్ఠితః stood, మహాబాహుః great-armed one, సః కపిః that vanara, తాభ్యామ్ by both of them, సహసా all of a sudden, ఉత్పత్య having leapt, ముద్గరాభ్యామ్ with two iron hammers, వక్షసి on the chest, అభిహతః hit.

As the strong-armed vanara stood stationed in the clear white sky both the generals leaped into the sky and hit him all of a sudden with two iron hammers.
తయోర్వేగవతోర్వేగం వినిహత్య మహాబలః৷৷5.46.29৷৷

నిపపాత పునర్భూమౌ సుపర్ణసమవిక్రమః.


మహాబలః powerful, సుపర్ణసమవిక్రమః equal to Suparna (Garuda) in valour, వేగవతోః of those two who were swift in action, తయోః of both of them, వేగమ్ speed, వినిహత్య resisting, పునః again, భూమౌ on the ground, నిపపాత fell.

Powerful Hanuman, an equal to Garuda in valour fell down while resisting the swift generals.
స సాలవృక్షమాసాద్య తముత్పాట్య చ వానరః৷৷5.46.30৷৷

తావుభౌ రాక్షసౌ వీరౌ జఘాన పవనాత్మజః.


వానరః vanara, సః పవనాత్మజః that son of the Wind-god, సాలవృక్షమ్ sala tree, ఆసాద్య seized, తమ్ that, ఉత్పాట్య చ and uprooted, తౌ ఉభౌ both of them, వీరౌ generals, రాక్షసౌ two giants,జఘాన slew.

Then the son of the Wind-god seized a sala tree uprooted it, lifted it and smashed the two giant generals with it.
తతస్తాంస్త్రీన్హతాన్జ్ఞాత్వా వానరేణ తరస్వినా৷৷5.46.31৷৷

అభిపేదే మహావేగః ప్రసహ్య ప్రఘసో హరిమ్.

భాసకర్ణశ్చ సఙ్కృద్ధశ్శూలమాదాయ వీర్యవాన్৷৷5.46.32৷৷


తతః then, తరస్వినా by the swift, వానరేణ by the vanara, తాన్ త్రీన్ those three, హతాన్ killed, జ్ఞాత్వా after knowing, ప్రఘసః Praghasa, మహావేగః endowed with swift action, ప్రసహ్య violently, అభిపేదే attacked, వీర్యవాన్ courageous, భాసకర్ణశ్చ with Bhasakarna, సఙ్కృద్ధః angry one, శూలమ్ trident, ఆదాయ by lifting.

Finding all the three generals dead, swift Praghasa advanced towards the Vanara and attacked him. Valiant Bhasakarna also lifted a trident and attacked him. Both were famous for swift and violent action in war
ఏకతః కపిశార్దూలం యశస్వినమవస్థితమ్.

పట్టిసేన శితాగ్రేణ ప్రఘసః ప్రత్యయోధయత్৷৷5.46.33৷৷

భాసకర్ణశ్చ శూలేన రాక్షసః కపిసత్తమమ్.


యశస్వినమ్ renowned, కపిశార్దూలమ్ tiger among monkeys, ఏకతః on one side, అవస్థితమ్ తమ్ stationed, ప్రఘసః Praghasa, శితాగ్రేణ with sharp weapon, పట్టిసేన iron crow-bar, కపిసత్తమమ్ foremost of the monkeys, ప్రత్యయోధయత్ fought back, భాసకర్ణః Bhaskarna, రాక్షసః giant, శూలేన with spear.

Praghasa fought back the glorious tiger among vanaras with a sharp crow-bar on one side and Bhaskarana attacked with a spear from the other.
స తాభ్యాం విక్షతైర్గాత్రైరసృగ్దిగ్ధతనూరుహః৷৷5.46.34৷৷

అభవద్వానరః క్రుద్ధో బాలసూర్యసమప్రభః.


తాభ్యామ్ by both of them, విక్షతైః with wounded ones, గాత్రైః with his limbs, అసృగ్దిగ్ధతనూరుహః his fur smeared with blood, సః వానరః that vanara, బాలసూర్యసమప్రభః was shining like the rising Sun, క్రుద్ధః angry, అభవత్ became.

Attacked by both the generals, the fur on the vanara's body was smeared with blood from his wounded limbs, shining like the rising Sun smeared with blood became furious.
సముత్పాట్య గిరేశ్శృఙ్గం సమృగవ్యాలపాదపమ్৷৷5.46.35৷৷

జఘాన హనుమాన్ వీరో రాక్షసౌ కపికుఞ్జరః.


కపికుఞ్జరః a mighty elephant among the monkeys, వీరః courageous, హనుమాన్ Hanuman, సమృగవ్యాలపాదపమ్ along with animals serpents and trees, గిరేః శృఙ్గమ్ mountain peak, సముత్పాట్య having uprooted, రాక్షసౌ both the giants,జఘాన killed.

Hanuman, a courageous and mighty elephant among the monkeys uprooted a mountain peak along with its animals, serpents and trees and killed both the demon generals.
తతస్తేష్వవసన్నేషు సేనాపతిషు పఞ్చసు৷৷5.46.36৷৷

బలం తదవశేషం చ నాశయామాస వానరః.


తతః then, తేషు those, పఞ్చసు all the five, సేనాపతిషు army chiefs, అవసన్నేషు when they died, వానరః vanara, తత్ that, అవశేషమ్ remaining, బలమ్ army, నాశయామాస destroyed.

When the five army chiefs were killed, Hanuman began to destoy the remaining army force.
అశ్వైరశ్వాన్ గజైర్నాగాన్ యోధైర్యోధాన్ రథైరథాన్৷৷5.46.37৷৷

స కపిర్నాశయామాస సహస్రాక్ష ఇవాసురాన్.


సః కపిః that vanara,సహస్రాక్షః thousand-eyed Indra, అసురానివ as he did (destroyed) demons, అశ్వైః with horses, అశ్వాన్ horses, గజైః with elephants, నాగాన్ elephants, యోధైః with warriors, యోధాన్ warriors, రథైః with chariots, రథాన్ chariots, నాశయామాస destroyed.

The vanara pitted horses against horses, elephants against elephants, warriors against warriors and chariots against chariots as Indra destroyed demons.
హతైర్నాగైశ్చ తురగైర్భగ్నాక్షైశ్చ మహారథైః৷৷5.46.38৷৷

హతైశ్చ రాక్షసైర్భూమీ రుద్ధమార్గా సమన్తతః.


హతైః with killed ones, నాగైః with elephants, తురగైః with horses, భగ్నాక్షైః with broken axles, మహారథైశ్చ by great chariots, హతైః with smashed ones, రాక్షసైః with giants, భూమిః the ground, సమన్తతః all over, రుద్ధమార్గా the path was obstructed

There was no path (one could not move forward) with elephants, and horses killed and with broken axles of great chariots and smashed chariots spread all over the way.
తతః కపిస్తాన్ధ్వజినీపతీన్ రణే నిహత్య వీరాన్సబలాన్సవాహనాన్.

సమీక్ష్య వీరః పరిగృహ్య తోరణం కృతక్షణః కాల ఇవ ప్రజాక్షయే৷৷5.46.39৷৷


తతః then, వీరః the hero, కపిః monkey, వీరాన్ the generals, సబలాన్ along with that army, సవాహనాన్ their vehicles, తాన్ those, ధ్వజినీపతీన్ army chiefs, రణే in war, నిహత్య having killed, సమీక్ష్య after reviewing, తోరణమ్ archway, పరిగృహ్య after holding, ప్రజాక్షయే bent upon destruction of humanity, కాలః ఇవ like time-spirit, కృతక్షణః celebrated.

Then the heroic monkey having killed the army generals and their army and destroyed their vehicles in war came back to the archway after reviewing and stood like the time-spirit bent upon the destruction of humanity.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే షట్చత్వారింశస్సర్గః৷৷
Thus ends the fortysixth sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.