Sloka & Translation

Audio

[Guards of Madhuvanam headed by Dadhimukha move to report to Sugriva.]

తానువాచ హరిశ్రేష్ఠో హనుమాన్వానరర్షభః.

అవ్యగ్రమనసో యూయం మధు సేవత వానరాః৷৷5.62.1৷৷

అహమావారయిష్యామి యుష్మాకం పరిపన్థినః.


హరిశ్రేష్ఠః foremost of the monkeys, వానరర్షభః bull among vanaras, హనుమాన్ Hanuman, తాన్ them, ఉవాచ spoke, వానరాః vanaras, యూయమ్ looking at, అవ్యగ్రమనసః devoid of any fear in your mind, మధు honey, సేవత take, అహమ్ I, యుష్మాకమ్ those, పరిపన్థినః who object to your action, అవాయిష్యామి will prevent.

Hanuman, the foremost of the monkeys, bull among vanaras said, 'Enjoy the honey devoid of any fear. I shall prevent those who object to your action'.
శ్రుత్వా హనుమతో వాక్యం హరీణాం ప్రవరోఙ్గదః৷৷5.62.2৷৷

ప్రత్యువాచ ప్రసన్నాత్మా పిబన్తు హరయో మధు.


హనుమతః Hanuman, వాక్యమ్ these words, శ్రుత్వా hearing, హరీణామ్ to the monkeys, ప్రవరః distinguished, అఙ్గదః Angada, ప్రసన్నాత్మా very pleased, ప్రత్యువాచ replied, హరయః vanaras, పిబన్తు you may drink.

Pleased with Hanuman's words, the distinguished Angada permitted the monkeys to drink.
అవశ్యం కృతకార్యస్య వాక్యం హనుమతో మయా৷৷5.62.3৷৷

అకార్యమపి కర్తవ్యం కిమఙ్గ పునరీదృశమ్.


కృతకార్యస్య one who has accomplished the task, హనుమతః Hanuman, వాక్యమ్ these words,
అకార్యమపి tells not to do, మయా by me, అవశ్యమ్ surely, కర్తవ్యమ్ what is to be done, ఈదృశం పునః when he has spoken again, కిమఙ్గ what to say?

Even if Hanuman, the achiever, forbids me to do something, I will do it. And now when he has permitted you, why hesitate ?
అఙ్గదస్య ముఖాచ్ఛ్రుత్వావచనం వానరర్షభాః৷৷5.62.4৷৷

సాధుసాధ్వితి సంహృష్టా వానరాః ప్రత్యపూజయన్.


వానరర్షభాః bulls among vanaras, వానరాః vanaras, అఙ్గదస్య Angada's, ముఖాత్ from the mouth, వచః spoken, శ్రుత్వా having heard, సంహృష్టాః very happy, సాధు సాధ్వితి good words, ప్రత్యపూజయన్ praised.

Having heard the words that came from Angada's mouth, the bulls among vanaras praised him for his generous approval.
పూజయిత్వాఙ్గదం సర్వే వానరా వానరర్షభమ్৷৷5.62.5৷৷

జగ్ముర్మధువనం యత్ర నదీవేగ ఇవ ద్రుమమ్.


సర్వే all, వానరా vanaras, వానరర్షభమ్ to bull among vanaras, అఙ్గదమ్ to Angada, పూజయిత్వా having praised, మధువనమ్ Madhuvanam, యత్ర there, నదీవేగః fast flowing river, ద్రుమమ్ ఇవ like tree, జగ్ముః went.

The vanaras praised Angada, the bull among vanaras and went to Madhuvanam swiftly like a fast-flowing river going to uproot a tree.
తే ప్రవిష్టా మధువనం పాలానాక్రమ్య వీర్యతః৷৷5.62.6৷৷

అతిసర్గాచ్చ పటవో దృష్ట్వా శ్రుత్వా చ మైథిలీమ్.

పపుస్సర్వే మధు తదా రసవత్ఫలమాదదుః৷৷5.62.7৷৷


మైథిలీమ్ Mythili, దృష్ట్వా having seen, శ్రుత్వా heard, అతిసర్గాచ్చ overjoyed with success,
మధువనమ్ Madhuvanam, ప్రవిష్టాః entered, పాలాన్ guards, వీర్యతః violently, ఆక్రమ్య attacked, తదా then, మధు Madhu, పపుః drank, రసవత్ tasty, ఫలమ్ fruits, ఆదదు: ate.

Overjoyed at the news of Mythili, being seen, the vanaras entered Madhuvanam and attacked the guards violently, drank the honey and ate the tasty fruits.
ఉత్పత్య చ తతస్సర్వే వనపాలాన్ సమాగతాన్.

తాడయన్తి స్మ శతశ స్సక్తాన్మధువనే తదా৷৷5.62.8৷৷


తదా then, సర్వే all, మధువనే in Madhuvanam, శతశః in many ways, సక్తాన్ vanaras, సమాగతాన్ came together, వనపాలాన్ guards protecting the garden, ఉత్పత్య risen up, తతః then, తాడయన్తి స్మ struck.

All the vanaras collected together, entered the Madhuvanam and attacked in many ways the guards protecting the garden.
మధూని ద్రోణమాత్రాణి బాహుభిః పరిగృహ్య తే.

పిబన్తి సహితా స్సర్వే నిఘ్నన్తి స్మ తథాపరే৷৷5.62.9৷৷


తే సర్వే all of them, బాహుభిః many, ద్రోణమాత్రాణి of huge size (large containers made of leather, a drona is a measure of two litres), మధూని honey, పరిగృహ్య took hold of, సహితాః together, పిబన్తి drinking, అపరే others, నిఘ్నన్తి స్మ were preventing.

All of them now gathered at one place and drank honey from large containers. Others were busy preventing the guards.
కేచిత్పీత్వా ప్రవిధ్యన్తి మధూని మధుపిఙ్గలాః.

మధూచ్ఛిష్టేన కేచిచ్చ జగ్మురన్యోన్యముత్కటాః৷৷5.62.10৷৷


మధుపిఙ్గలాః honey-coloured, కేచిత్ some, మధూని honey, పీత్వా were drinking, ప్రవిధ్యన్తి throwing, కేచిచ్చ some, మధూచ్ఛిష్ఠేన chunks of honey combs, ఉత్కటాః intoxicated, అన్యోన్యమ్ with each other, జగ్ముః went about.

The honey-coloured monkeys drank honey. Some threw large chunks of honey combs after drinking and some went about intoxicated.
అపరే వృక్షమూలే తు శాఖాం గృహ్య వ్యవస్థితాః.

అత్యర్థం చ మదగ్లానాః పర్ణాన్యాస్తీర్య శేరతే৷৷5.62.11৷৷


అపరే some others, శాఖామ్ branches of trees, గృహ్య taking, వృక్షమూలే at the root of trees, వ్యవస్థితాః stayed, అత్యర్థమ్ on account of drinking, మదగ్లానాః sweet drinks, పర్ణాని leaves, ఆస్తీర్య spreading, శేరతే lay down.

Some took branches of trees and rested at the root of trees. Some totally languid lay down spreading leaves due to drinking of sweet drinks.
ఉన్మత్తభూతాః ప్లవగా మధుమత్తాశ్చ హృష్టవత్.

క్షిపన్తి చ తథాన్యోన్యం స్ఖలన్తి చ తథాపరే৷৷5.62.12৷৷


మధుమత్తాః by drinking of honey, ప్లవగాః vanaras, ఉన్మత్తభూతాః like mad people, హృష్టవత్ joyfully, అన్యోన్యమ్ each other, క్షిపన్తి pushing each other, అపరే others, స్ఖలన్తి చ were shaking unsteady.

Intoxicated with drink, some behaved like mad people, some pushed others senselessly and some were unsteady and shaky.
కేచిత్ క్ష్వేలాం ప్రకుర్వన్తి కేచిత్ కూజన్తి హృష్టవత్.

హరయోమధునా మత్తాః కేచిత్సుప్తా మహీతలే৷৷5.62.13৷৷


కేచిత్ some, క్ష్వేలామ్ ప్రకుర్వన్తి roared, కేచిత్ some, హృష్టవత్ happy, కూజన్తి cooing like the birds, మధునా by the drinking of honey, మత్తాః drowsy, కేచిత్ హరయః some vanaras, మహీతలే on the ground, సుప్తాః slept.

Some roared, some warbled happily, some felt drowsy, drinking honey and some
dropped off to sleep on the ground.
కృత్వా కేచిద్ధసన్త్యన్యే కేచిత్కుర్వన్తి చేతరత్.

కృత్వా కేచిద్వదన్త్యన్యే కేచిద్బుధ్యన్తి చేతరత్৷৷5.62.14৷৷


కేచిత్ some, కృత్వా having done, హసన్తి laughing, అన్యే others, కేచిత్ some, ఇతరత్ different, కుర్వన్తి doing, కేచిత్ some, కృత్వా having done, వదన్తి were telling others, అన్యే others, కేచిత్ some, ఇతరత్ something else, బుధ్యన్తి thought of doing.

Some made others laugh, some provoked others and some thought of doing something else having got over the intoxication.
యేప్యత్ర మధుపాలా స్స్యుః ప్రేష్యా దధిముఖస్య తు.

తేపి తైర్వానరైర్భీమైః ప్రతిషిద్ధా దిశో గతాః৷৷5.62.15৷৷


అత్ర there, దధిముఖస్య Dadhimukha's, ప్రేష్యాః engaged, మధుపాలాః guards of Madhuvanam, యే those, స్యుః to cover, తేపి were also, భీమైః fierce, వానరైః vanaras, ప్రతిషిద్ధాః driven away, దిశః in all directions, గతాః went.

All the guards engaged in protecting the garden were driven away in all directions by the fierce vanaras.
జానుభిస్తు ప్రకృష్టాశ్చ దేవమార్గం ప్రదర్శితాః.

అబ్రువన్ పరమోద్విగ్నా గత్వా దధిముఖం వచః৷৷5.62.16৷৷


జానుభిః knees, ప్రకృష్టాః drawn forth, దేవమార్గమ్ towards the path of gods, ప్రదర్శితాః exhibiting, పరమోద్విగ్నాః greatly disturbed, దధిముఖమ్ to Dadhimukha, గత్వా having gone, వచః these words, అబ్రువన్ said.

Some were dragged on their knees and tossed up. Some monkeys exhibited their private parts, showing indecent behaviour. Dadhimukha, highly disturbed at this, said:
హనూమతా దత్తవరైర్హతం మధువనం బలాత్.

వయం చ జానుభిః కృష్టా దేవమార్గం చ దర్శితాః৷৷5.62.17৷৷


హనూమతా Hanuman, దత్తవరైర్హతం by whom they were permitted, వయం చ and us, మధువనం Madhuvanam, జానుభిః knees, బలాత్ forcefully, కృష్టా holding, దేవమార్గం చ dragged to the private parts, దర్శితాః and showed.

Permitted by Hanuman (to enter Madhuvanam and drink), they dragged one another forcefully tossed up on their knees showing their private parts.
తతో దధిముఖ: క్రుద్ధో వనపస్తత్ర వానరః.

హతం మధువనం శ్రుత్వా సాన్త్వయామాస తాన్ హరీన్৷৷5.62.18৷৷


తతః then, తత్ర there, వనపః guardian of the garden, దధిముఖ: Dadhimukha, వానర: vanara, క్రుద్ధః furious, మధువనమ్ Madhuvanam, హతమ్ destoyed, శ్రుత్వా having heard, హరీన్ vanaras, సాన్త్వయామాస with soothing words.

Then Dadhimukha, the guardian of the garden became furious on the vanaras. Having heard from the guards that the garden was destroyed, he said soothing words to them.
ఇహాగచ్ఛత గచ్ఛామో వానరాన్ బలదర్పితాన్.

బలేన వారయిష్యామో మధు భక్షయతో వయమ్৷৷5.62.19৷৷


ఇహ here, ఆగచ్చత come, గచ్చామః will go, వయమ్ we, బలదర్పితాన్ proud of their power, మధు Madhu, భక్షయతః consume honey, వానరాన్ vanaras, బలేన forcibly, వారయిష్యామః will prevent them.

"Come, we will all go there to Madhuvanam and prevent forcibly the vanaras who have consumed honey proud of their power.
శ్రుత్వా దధిముఖస్యేదం వచనం వానరర్షభాః.

పునర్వీరా మధువనం తేనైవ సహసా యయుః৷৷5.62.20৷৷


వీరాః heroes, వానరర్షభాః bull among vanaras, దధిముఖస్య Dadhimukha's, ఇదమ్ this kind of, వచనమ్ words, శ్రుత్వా having heard, సహసా quickly, తేనైవ along with him, పునః again, మధువనమ్ Madhuvanam, యయుః went.

"The heroes, bulls among vanaras, heard Dadhimukha and quickly entered Madhuvanam along with him.
మధ్యే చైషాం దధిముఖః ప్రగృహ్య తరసా తరుమ్.

సమభ్యధావద్వేగేన తే చ సర్వే ప్లవఙ్గమాః৷৷5.62.21৷৷


ఏషామ్ their, మధ్యే way, దధిముఖః Dadhimukha, తరసా energetic, తరుమ్ tree, ప్రగృహ్య taking up, వేగేన swiftly, సమభ్యధావత్ following, తే they, సర్వే all, ప్లవఙ్గమాః చ the leaping vanaras.

On the way, the energetic Dadhimukha took up a tree and ran to the leaping vanaras swiftly with guards following him.
తే శిలాః పాదపాంశ్చాపి పర్వతాంశ్చాపి వానరాః.

గృహీత్వాభ్యగమన్ క్రుద్ధా యత్ర తే కపికుఞ్జరాః৷৷5.62.22৷৷


తే వానరాః those vanaras, క్రుద్ధాః furious, శిలాః rocks, పాదపాంశ్చాపి also trees, పర్వతాంశ్చాపి even mountains, గృహీత్వా took up, తే they, కపికుఞ్జరాః elephant of monkeys, యత్ర there, అభ్యగమన్ went.

The furious vanara guards lifted rocks, trees and even mountains and went behind Dadhimukha the elephant among the vanaras.
తే స్వామివచనం వీరా హృదయేష్వవసజ్య తత్.

త్వరయా హ్యభ్యధావన్త సాలతాలశిలాయుధాః৷৷5.62.23৷৷


వీరాః heroic, తే they, తత్ that, స్వామివచనమ్ leader's words, హృదయేషు in their heart, అవసజ్య rushed, సాలతాలశిలాయుధాః Sala, Tala trees as weapons, త్వరయా at once, అభ్యధావన్త ran.

The heroic vanaras held Sala and Tala trees and rushed at once keeping their leader's words in mind.
వృక్షస్థాంశ్చ తలస్థాంశ్చ వానరాన్ బలదర్పితాన్.

అభ్యక్రామంస్తతో వీరాః పాలాస్తత్ర సహస్రశః৷৷5.62.24৷৷


తతః then, వీరాః heroic, పాలాః guards, సహస్రశః in thousands, వృక్షస్థాంశ్చ on the trees, తలస్థాంశ్చ under the trees, బలదర్పితాన్ proud of their power, వానరాన్ vanaras, అభ్యక్రామన్ attacked.

Then the heroic guards in their thousands fell on the vanaras proud of their power on and under the tala trees.
అథ దృష్ట్వా దధిముఖం క్రుద్ధం వానరపుఙ్గవాః.

అభ్యధావన్త వేగేన హనుమత్ప్రముఖాస్తదా৷৷5.62.25৷৷


అథ and then, హనుమత్ప్రముఖాః leader Hanuman, వానరపుఙ్గవాః foremost of vanaras, తదా then, దధిముఖమ్ Dadhimukha's, క్రుద్ధమ్ fury, దృష్ట్వా having seen, వేగేన swiftly, అభ్యధావన్త went there.

Having seen the fury of Dadhimukha, Hanuman the leader of the vanaras went to him swiftly.
తం సవృక్షం మహాబాహుమాపతన్తం మహాబలమ్.

ఆర్యకం ప్రాహరత్తత్ర బాహుభ్యాం కుపితోఙ్గదః৷৷5.62.26৷৷


కుపితః angry, అఙ్గదః Angada, సవృక్షమ్ with trees, మహాబాహుమ్ strong-armed, మహాబలమ్ powerful, ఆపతన్తమ్ coming, తమ్ him, ఆర్యకమ్ తత్ర there, బాహుభ్యామ్ with both hands, ప్రాహరత్
clasped tightly.

Seeing the revered, powerful and strong-armed Dadhimukha rushing to him, the angry Angada caught him with both hands tightly.
మదాన్ధశ్చ న వేదైనమార్యకోయం మమేతి సః.

అథైనం నిష్పిపేషాశు వేగవద్వసుధాతలే৷৷5.62.27৷৷


సః he, మదాన్ధశ్చ blinded by arrogance, అయమ్ this, మమ my, ఆర్యకః revered, ఇతి this, ఏనమ్ therefore, న వేద not understnding that (I am his granduncle), అథ now, ఏనమ్ therefore, వసుధాతలే on the floor, వేగవత్ forcibly, ఆశు him, నిష్పిపేష pushed.

"Blinded by arrogance, the prince pushed him (Dadhimukha) on the floor forcibly, forgetting that he was his revered granduncle.
స భగ్నబాహూరుభుజో విహ్వలశ్శోణితోక్షితః.

ముమోహ సహసా వీరో ముహూర్తం కపికుఞ్జరః৷৷5.62.28৷৷


భగ్నబాహూరుభుజః with shoulders and arms broken, విహ్వలః battered, శోణితోక్షితః body drenched in blood, సః he, Dadhimukha, వీరః a hero, కపికుఞ్జరః elephant among monkeys, సహసా at once, ముహూర్తమ్ in a moment, ముమోహ lost conciousness.

The heroic Dadhimukha, an elephant among monkeys, with his shoulders and arms broken, and body drenched in blood lost his consciousness instantly.
స సమాశ్వస్య సహసా సఙ్కృద్ధో రాజమాతులః.

వానరాన్వారయామాస దణ్డేన మధుమోహితాన్৷৷5.62.29৷৷


రాజమాతులః maternal uncle of the king, సః he, సహసా at once, సమాశ్వస్య coming out of unconscious state, సఙ్కృద్ధః furious, మధుమోహితాన్ deluded by drinking, వానరాన్ vanaras, దణ్డేన with a stick, వారయామాస chased.

At once Dadhimukha, the maternal uncle of the king became conscious and chased with a stick the intoxicated vanaras.
స కథఞ్చిద్విముక్తస్స్తైర్వానరైర్వానరర్షభః.

ఉవాచైకాన్తమాశ్రిత్య భృత్యాన్ స్వాన్ సముపాగతాన్৷৷5.62.30৷৷


తైః they, వానరైః vanaras, కథఞ్చిత్ with great difficulty, విముక్తః escaped, సః he, Dadhimukha, వానరర్షభః bull among monkeys, ఏకాన్తమ్ secluded, ఆశ్రిత్య reached, సముపాగతాన్ returned, స్వాన్ them, భృత్యాన్ servants, ఉవాచ said.

Escaping from the vanaras with great difficulty, Dadhimukha, a bull among monkeys, repaired to a secluded place and said to his servants:
ఏతే తిష్ఠన్తు గచ్ఛామో భర్తా నో యత్ర వానరః.

సుగ్రీవో విపులగ్రీవః సహ రామేణ తిష్ఠతి৷৷5.62.31৷৷


ఏతే let them, తిష్ఠన్తు stay, నః our, భర్తా king, వానరః vanaras, విపులగ్రీవః one with broad neck, సుగ్రీవః Sugriva, యత్ర there, రామేణ సహ with Rama, తిష్ఠతి will be staying, గచ్చామః let us go.

"Let them stay here. Our broad-necked king Sugriva will be there with Rama. Let us go to him.
సర్వం చైవాఙ్గదే దోషం శ్రావయిష్యామి పార్థివే.

అమర్షీ వచనం శ్రుత్వా ఘాతయిష్యతి వానరాన్৷৷5.62.32৷৷


అఙ్గదే Angada, సర్వమ్ all, దోషమ్ mistakes, పార్థివే to the king, శ్రావయిష్యామి will let him know, వచనమ్ these words, శ్రుత్వా having heard, అమర్షి very furious, వానరాన్ vanaras, ఘాతయిష్యతి will put an end.

ఇష్టం మధువనం హ్యేతత్పార్థివస్య మహాత్మనః.

పితృపైతామహం దివ్యం దేవైరపి దురాసదమ్৷৷5.62.33৷৷


పితృపైతామహమ్ from grandfather and father, దివ్యమ్ wonderful, దేవైరపి even for devatas, దురాసదమ్ forbidden, ఏతత్ this, మధువనమ్ Madhuvanam, మహాత్మనః great self, పార్థివస్య to the king, ఇష్టం హి very dear.

'Madhuvan has come down to us from our forefather's time. Dear to the king, its entry is prohibited even to the gods.
స వానరానిమాన్ సర్వాన్ మధులుబ్ధాన్ గతాయుషః.

ఘాతయిష్యతి దణ్డేన సుగ్రీవస్ససుహృజ్జనాన్৷৷5.62.34৷৷


సః సుగ్రీవః that Sugriva, మధులుబ్ధాన్ those greedy for honey, గతాయుషః doomed, ససుహృజ్జనాన్ their friends, ఇమాన్ these, సర్వాన్ all, వానరాన్ vanaras, దణ్డేన with a stick, ఘాతయిష్యతి will be beaten.

'Sugriva will chase all the vanaras and their friends greedy for honey. They will be punished with a stick. They are doomed'.
వధ్యా హ్యేతే దురాత్మానో నృపాజ్ఞాపరిభావినః.

అమర్షప్రభవో రోషస్సఫలో నో భవిష్యతి৷৷5.62.35৷৷


నృపాజ్ఞాపరిభావినః who have disobeyed the king's order, ఏతే they, దురాత్మనః evil-minded, వధ్యాః హి indeed deserve to be killed, అమర్షప్రభవః forbearance king, నః రోషః our fury, సఫలః will result in success, భవిష్యతి will be.

'Indeed those evil-minded ones who have disobeyed the king's order deserve to be killed.That way our fury and forbearance will result in success'.
ఏవముక్త్వా దధిముఖో వనపాలాన్మహాబలః.

జగామ సహసోత్పత్య వనపాలైస్సమన్వితః৷৷5.62.36৷৷


మహాబలః very powerful, దధిముఖః Dadhimukha, వనసాలాన్ garden protectors, ఏవమ్ in that way, ఉక్త్వా having said, సహసా at once, వనపాలైః garden guards, సమన్వితః along with them, ఉత్పత్య rising to the sky, జగామ went.

Powerful Dadhimukha having said that to the guardians of the garden rose up to the sky and went off with them.
నిమేషాన్తరమాత్రేణ స హి ప్రాప్తో వనాలయః.

సహస్రాంశుసుతో ధీమాన్ సుగ్రీవో యత్ర వానరః৷৷5.62.37৷৷


సః he, వనాలయః forest-dweller, సహస్రాంశుసుతః to the son of Sun-god, ధీమాన్ wise, సుగ్రీవః వానరః to the vanara Sugriva, యత్ర there, నిమేషాన్తరమాత్రేణ in a moment's time, ప్రాప్తః reached.

In a moment, Dadhimukha reached the place where wise Sugriva, the son of Sun-god was there
రామం చ లక్ష్మణం చైవ దృష్ట్వా సుగ్రీవమేవ చ.

సమప్రతిష్ఠాం జగతీమాకాశాన్నిపపాత హ৷৷5.62.38৷৷


రామం చ Rama, లక్ష్మణం చైవ and also Lakshmana, సుగ్రీవమేవ చ and also Sugriva, దృష్ట్వా seeing, ఆకాశాత్ from the sky, సమప్రతిష్ఠామ్ even, జగతీమ్ ground, నిపపాత landed.

Seeing Rama, Lakshmana and also Sugriva from the sky he landed on an even ground.
సన్నిపత్య మహావీర్యస్సర్వైస్తై: పరివారితః.

హరిర్దధిముఖః పాలైః పాలానాం పరమేశ్వరః৷৷5.62.39৷৷

స దీనవదనో భూత్వా కృత్వా శిరసి చాఞ్జలిమ్.

సుగ్రీవస్య శుభౌ మూర్ధ్నా చరణౌ పత్యపీడయత్৷৷5.62.40৷৷


సర్వైః all, తైః పాలైః those guards, పరివారితః the servants, పాలానామ్ king, పరమేశ్వరః lord, హరిః of monkeys, మహావీర్యః great hero, సః దధిముఖః that Dadhimukha, దీనవదనః with a painful expression on the face, శిరసి head bowed down, అఞ్జలిమ్ salutations with folded hands, కృత్వా having offered, సన్నిపత్య surrounded by, సుగ్రీవస్య Sugriva, శుభే auspicious, చరణౌ feet, మూర్ధ్నా touching with his forehead, పత్యపీడయత్ painful obeisance.

Dadhimukha, a great hero and king of the guards protecting Madhuvanam surrounded by his servants, with a sad expression on his face offered painful obeisance with folded hands bowing down his forehead at the feet of Sugriva.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ద్విషష్టితమస్సర్గః৷৷
Thus ends the sixtysecond sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.